ตัวผมไม่เก่งเรื่องการเมือง  ไม่เคยเป็นนักการเมืองในสนามใด ๆ เลย เป็นแค่นักทรัพยากรมนุษย์ (Human Resource)  หรือ HR ธรรมดา ๆ คนหนึ่งเท่านั้น 

วันนี้อยากลองเขียนวิเคราะห์เรื่องเส้นทางสู่ตำแหน่งนายกฯ ของคุณอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ  นายกรัฐมนตรีของไทยคนล่าสุด ในมุมมองของนัก HR  ไม่ใช่นักข่าวสายการเมือง

ผมว่าการที่คน ๆ หนึ่งจะพัฒนาตัวเองให้ประสบความสำเร็จ ตามเป้าหมายได้นั้น ต้องมีส่วนประกอบ หรือปัจจัยหลาย ๆ อย่าง ตามหลักอิทัปปัจยตา ที่ทุกอย่างล้วนเกิดขึ้นตามเหตุปัจจัยที่เกี่ยวเนื่องกันมา

ผมขอสรุปเหตุปัจจัย 5 ข้อ ที่ทำให้คุณอภิสิทธิ์สมหวังได้ก้าวขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรี ดังนี้ ครับ       

1. คุณอภิสิทธิ์ มีความฝัน มีเป้าหมายที่ชัดเจน คืออยากเป็นนายกรัฐมนตรี  ผมเชื่อว่าทุกความสำเร็จของทุกคนเริ่มต้นที่ความคิด ความฝัน และความเชื่อเสมอ 

นี่อาจจะเป็นข้อพิสูจน์อีกครั้งของกฎแห่งแรงดึงดูดจากหนังสือยอดฮิต “เดอะซีเคร็ต” เมื่อคนเราคิดถึงสิ่งใดอย่างมุ่งมั่น สิ่งนั้นจะเกิดขึ้นกับคน ๆ นั้น 

จากข่าวที่ นสพ. โพสต์ทูเดย์ นำมาเปิดเผย ทำให้เราได้เห็นภาพถ่ายและข้อความข้างหลังภาพที่ คุณอภิสิทธิ์ เซ็นให้ คุณนุพร สุวนานนท์ แม่บ้านที่อังกฤษเมื่อวันที่ 16 มกราคม 2523 โดยมีข้อความเขียนไว้ว่า  ...

“คุณนุพรครับ รูปนี้มาร์คมอบให้พร้อมกับความรักและเคารพ ต่อไปข้างหน้าถึงมาร์คจะได้เป็นนายกฯ (ถ้าได้เป็น) มาร์คจะไม่ลืมคุณนุพรเลย”

ผ่านมา 29 ปี จากวันนั้นถึงวันนี้  วันที่คุณอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ได้เป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 27 ของไทยด้วยวัยเพียง 44 ปี และก่อนหน้านี้คุณอภิสิทธิ์ก็เป็นผู้นำฝ่ายค้านที่อายุน้อยที่สุดอีกด้วย  

2. มีการวางแผนที่ดี  เรียกว่าวางแผนมาหลายสิบปีจากรุ่นพ่อของคุณอภิสิทธิ์ นั่นคือ ศ. นพ.อรรถสิทธิ์ เวชชาชีวะ  

ท่านวางแผนด้วยการส่งลูกชายไปเรียนหนังสือที่ “อีตัน” โรงเรียนมัธยมที่ดีที่สุดในอังกฤษ ต่อด้วยระดับปริญญาที่ “อ๊อกซ์ฟอร์ด” มหาวิทยาลัยที่ดีที่สุดในอังกฤษเช่นเดียวกัน 

พื้นฐานการศึกษาที่ดียังเป็นองค์ประกอบสำคัญของทุกอาชีพอยู่ครับ 

3. ได้โค้ชดี  เพราะหลังจากเรียนจบจากต่างประเทศ คุณอภิสิทธิ์ก็ได้ไปฝึกงานการเมืองกับเซียนการเมืองอย่างคุณชวน หลีกภัย โดยตรง  ทำให้ฝึกฝนและพัฒนาตัวเองจนกลายเป็นนักการเมืองอาชีพ

นัก HR จะเรียกการพัฒนาคนในลักษณะนี้ว่า OJT ย่อมาจาก On the Job Training  เป็นการฝึกอบรมในขณะทำงาน ทำงานไปด้วยเรียนรู้ไปด้วย โดยมีหัวหน้า หรือผู้บังคับบัญชาเป็นโค้ช คอยสอน คอยให้คำแนะนำ หรือให้ Feedback นั่นเอง

ต่างจากการเรียนรู้ในห้องฝึกอบรมและสัมมนา ที่ผู้เข้าอบรมต้องหยุดงานเพื่อไปเข้ารับการฝึกอบรม อบรมเสร็จแล้วค่อยไปทำงานต่อ เป็นการเรียนรู้นอกงาน จึงเรียกการฝึกอบรมแบบนี้ว่า Off the Job Training   

4. พรรคประชาธิปัตย์มีแผนการสร้างตัวตายตัวแทน (Succession Plan) ที่ชัดเจน จะว่าไปแล้วคุณอภิสิทธิ์ ก็เปรียบเหมือนทายาททางการเมืองของคุณชวน

ในกรณีนี้นัก HR จะเรียกคุณอภิสิทธิ์ว่าเป็น “ผู้สืบทอดตำแหน่ง” หรือ “Successor”  ของคุณชวน นั่นเอง

ก็ต้องให้เครดิตกับ คุณชวน ด้วยเช่นเดียวกัน เนื่องจากท่านมีสายตายาวไกล และแหลมคม เลือก Successor ได้ถูกต้องและเหมาะสม แบบ “Put the right man in the right job.” 

พูดถึงระบบการหาตัวตายตัวแทน หรือ Successor นั้น จะทำได้สำเร็จก็ต่อเมื่อคนที่ถูกวางตัวให้เป็น Successor นั้นมีความรู้ความสามารถ มีแววการเป็นผู้นำ และที่สำคัญคน ๆ นั้นต้องตั้งใจจะทำงานในองค์กรนั้นตลอดไป

เพราะถ้าหากองค์กรใดเลือก Successor มาพัฒนาเตรียมความพร้อมให้เป็นผู้บริหาร หรือผู้นำในอนาคตซะดิบดี พอพัฒนาไปได้ระยะหนึ่งแล้ว คน ๆ นั้นกลับลาออกไปทำงานที่อื่น ก็ไม่เกิดประโยชน์เท่าที่ควร

แสดงว่า Succession Plan น่าจะเหมาะกับองค์กรที่มีคนที่มีศักยภาพ สามารถพัฒนาเป็นผู้นำได้ ตัวองค์กรเองก็ต้องเตรียมเส้นทางอาชีพ (Career Path) ของพนักงานให้ชัดเจน  และมีวิธีดูแลรักษาคนที่มีศักยภาพไว้ในองค์กรให้ได้

(ผมไม่ได้บอกว่า ระบบ Succession Plan ไม่มีข้อจำกัดนะครับ ข้อที่เห็นชัด ๆ ข้อหนึ่งคือ คนที่ไม่ได้คัดเลือกให้เป็น Successor อาจเกิดความไม่พอใจ น้อยใจ ลาออก ถ้ายังอยู่ก็แอบทำตัวเป็นคลื่นใต้น้ำ คอยหาจังหวะป่วนอยู่เป็นระยะ ๆ ถ้ามีโอกาส)

5. คุณอภิสิทธิ์มีความรักและศรัทธาในองค์กรที่ตัวเองสังกัดอยู่ นั่นคือพรรคประชาธิปัตย์  เขาเคยให้สัมภาษณ์ไว้นานแล้วว่านอกจากพรรคประชาธิปัตย์แล้ว ก็คงไม่มีพรรคการเมืองพรรคไหนที่เขาอยากไปอยู่ด้วย

และตลอดระยะเวลา 16 ปีของการเป็นนักการเมืองในร่มเงาของประชาธิปัตย์ ได้พิสูจน์คำพูดของเขาได้เป็นอย่างดี เป็นคนที่มีความจงรักภักดีต่อองค์กร เขาไม่เคยย้ายพรรคแม้แต่ครั้งเดียว นี่เป็นปัจจัยข้อหนึ่งที่ทำให้ Succession Plan ของพรรคประชาธิปัตย์ประสบความสำเร็จในระดับหนึ่ง 

จากปัจจัยทั้ง 5 ข้อ คือ เป้าหมายความฝันที่ชัดเจน  การวางแผนที่ดี  มีโค้ชผู้เชี่ยวชาญคอยชี้แนะ  การถูกเลือกให้เป็น Successor และ การเป็นคนที่มีความจงรักภักดีต่อองค์กร

จึงทำให้คุณอภิสิทธิ์ใช้เวลาเพียง 16 ปี ก็สามารถไต่เต้าขึ้นสู่จุดสูงสุดทางการเมืองที่ตัวเองใฝ่ฝัน นั่นคือ ตำแหน่งนายกรัฐมนตรี

นัก HR อย่างผมมองว่า นี่เป็นเพียงจุดเริ่มต้น ที่คุณอภิสิทธิ์ ได้เริ่มงานใหม่ในตำแหน่งนายกฯ จะทำงานผ่านการทดลองงานหรือไม่ ต้องดูกันที่ผลงานอีกครั้งหนึ่ง  ตอนนี้ยังสรุปไม่ได้  

ผมเคยเจอพนักงานใหม่หลาย ๆ คน ที่ตอนอยู่ในระหว่างทดลองงานก็มุ่งมั่น ทำงานเต็มที่  

แต่พอพ้นทดลองงานได้เป็นพนักงานประจำแล้วลายเริ่มออก  แววความสามารถ และทัศนคติเชิงบวกลดลงอย่างมีนัยยะสำคัญ  ราวกับเป็นโรค “ไร้ความสามารถหลังพ้นโปร”  อย่างไงก็ไม่รู้

ของแบบนี้..คงต้องดูกันนาน พอสมควร ด่วนสรุปไม่ได้จริง ๆ ครับ