สสส.พัฒนาคุณภาพชีวิตหลังกำแพง นำความเป็นชุมชนเข้าสู่เรือนจำ

ลบ แก้ไข


 

"พอเข้ามา มองดูกำแพง มันสิ้นหวังแบบไม่เคยเกิดขึ้นในชีวิต มันทำความหวังแม่พังหมดเลย"

นี่คือความในใจตอนหนึ่งของแอน(นามสมมติ) เด็กสาววัย 21 ผู้กำลังจะจบการศึกษาระดับชั้น ปวส. กำลังจะก้าวเข้าสู่วัยทำงาน หาเงินมาเลี้ยงดูครอบครัว แต่ทุกอย่างก็กลับพลิกผัน ด้วยความสนุกอยากริอยากลองตามประสาวัยรุ่น วัยที่รักเพื่อนมากกว่าครอบครัว แอนก็ได้เริ่มลองเสพยา เริ่มตั้งแต่ยาบ้า จนมาถึงยาไอซ์
 


แอน(นามสมมติ)

"ตอนนั้นหนูไม่คิดว่าหนูติด ก็แค่เล่นสนุกๆ หาอะไรทำ" นั่นคือความประมาทและเป็นจุดเริ่มต้นของหายนะที่จะตามมา จากผู้เสพแอนก็เริ่มมาเป็นผู้ขาย เพื่อหาเงินมาเสพโดยไม่เสียเงิน แถมยังได้เงินอีกด้วย สุดท้ายแอนก็ถลำลึกจนปลายทางมาจบลงที่หลังกำแพงใหญ่ที่ใครก็ห้ามออกหากไม่ได้รับอนุญาติ สถานที่นั้นก็คือ "เรือนจำ" ในข้อหาค้ายาเสพติด แอนโดนศาลตัดสินจำคุก 7 ปี 3 เดือน 

"ทำใจไม่ได้เลยค่ะ ร้องไห้เกือบทุกคืน คิดว่าไม่น่าทำเลย" แอนพูดถึงความรู้สึกช่วงแรกที่ก้าวเข้ามาสู่ในรั้วเรือนจำหรือแดนสนธยาที่ใครๆหลายคนพูดถึง ซึ่งเป็นความรู้สึกที่นักโทษหลายๆคนเป็น แต่ละนาทีของพวกเค้าผ่านไปเป็นไปอย่างเชื่องช้า เพราะนอกจากความเครียดที่ไร้อิสรภาพแล้ว แน่นอนว่าสภาพความเป็นอยู่ในเรือนจำก็ยิ่งทำให้ชีวิตของนักโทษหลายคนแย่ขึ้นไปอีก วิถีชีวิตในเรือนจำไม่สามารถส่งผลให้ผู้ต้องขัง กลับคืนสู่สังคม ในฐานะพลเมืองที่มีคุณภาพได้ทำให้ผู้ต้องขังมองเห็นคุณค่าตัวเอง บั่นทอนพลังกาย พลังใจและพลังความคิดย่อมเป็นการยากมากที่จะทำให้ผู้ต้องขังดำรงชีวิตอย่างมีคุณค่าเมื่อออกจากเรือนจำ และแน่นอนถ้าเค้ามองไม่เห็นคุณค่าของตัวเอง เมื่อพ้นโทษเค้าจะออกไปเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพได้อย่างไร

จากปัญหาตรงนี้ทำให้เกิดโครงการ เรือนจำสุขภาวะ: พัฒนาคุณภาพชีวิตหลังกำแพง เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการกำหนดนโยบายในการดูแลสุขภาวะของผู้ต้องขังหญิงภายใต้หลักการของสุขภาวะเพื่อคนทั้งมวล (Health for All) และเพื่อสื่อสารกับสังคมและภาครัฐถึงแนวทางที่จำเป็นและเหมาะสมในการพัฒนาเรือนจำให้เป็นพื้นที่ที่เอื้ออำนวยให้ผู้ต้องขัง มีวิถีการดำเนินชีวิตที่ดีและได้รับการบริการทางด้านสุขภาพไม่ต่างจากที่ประชาชนทั่วไปในชุมชน สุขภาวะของผู้ต้องขังหญิงเป็นสิทธิ์ขั้นพื้นฐานที่ทุกคนต้องได้รับ ผู้ต้องขังหญิงไม่ควรถูกกันออกไปจากการได้รับสิทธิ์นี้


สสส.พัฒนาคุณภาพชีวิตหลัง
 

ผศ.ดร.ธีรวัลย์  วรรธโนทัย หัวหน้าโครงการวิจัยเรือนจำสุขภาวะ:พัฒนาคุณภาพชีวิตหลังกำแพง เปิดเผยแนวคิดเรือนจำสุขภาวะได้มาจากการหลอมรวมความรู้ที่ได้ปฏิบัติจริงกับผู้ต้องขังหญิงมาเกือบ 10 ปีอย่างต่อเนื่อง เป็นผลจากการดำเนินงานผ่านกิจกรรมต่างๆ ทั้งเรือนจำกลางราชบุรี อุดรธานีและอุบลราชธานี อันแนวคิดที่ต้องการพัฒนาเรือนจำให้เป็นพื้นที่ ซึ่งเอื้ออำนวยต่อผู้ต้องขังในเรือนจำให้มีสุขภาวะที่ดีในการดำรงชีวิต ทั้งร่างกายและจิตใจ เป็นการฟื้นฟู ผู้ต้องขังได้กลับคืนสู่สังคมในฐานะพลเมืองที่มีคุณภาพ  “หลักคิดสำคัญของเรือนจำสุขภาวะเน้นแนวคิด ชุมชนแห่งความห่วงใย (Caring Community) เป็นแนวคิดที่สะท้อนการทำให้เรือนจำเป็นพื้นที่ของการฟื้นฟูร่างกาย จิตใจและจิตวิญญาณ นำความเป็นชุมชนเข้าสู่เรือนจำ ซึ่งแต่เดิมจะเป็นพื้นที่ของการลงโทษเป็นหลัก ชุมชนแห่งความห่วงใย ในเรือนจำสุขภาวะ เป็นพื้นที่ทางสังคมซึ่งสมาชิกผูกพันกันโดย ต่างคนต่างสนับสนุนและช่วยกันประคับประคองให้ทุกกิจกรรม ทุกเรื่องราวดำเนินไปได้ด้วยดี เน้นให้ผู้ต้องขังทุกคนมีคุณภาพชีวิตที่ดี เปลี่ยนแปลงตัวเองและไม่หวนกลับคืนสู่เรือนจำอีก  วิธีการทำงานของเรือนจำสุขภาวะ จึงต้องลดความเสี่ยงของโรคที่มักมีในเรือนจำ เข้าถึงบริการสุขภาพแบบองค์รวม คิดบวกมีพลังชีวิต ดำรงชีวิตภายใต้ความสัมพันธ์ที่ดี ธำรงบทบาทของ แม่ ลูกและครอบครัว มีโอกาสสร้างที่ยืนในสังคม ซึ่งหลักคิดของเรือนจำสุขภาวะ จะสามารถเป็นจริงได้นั้น ต้องผ่านกระบวนการ วิธีการ กิจกรรม รวมถึงรูปแบบการจัดระเบียบทางสังคมภายในเรือนจำ ต้องอาศัยการมองเห็นความเป็นมนุษย์ในตัวตนของผู้ต้องขังทุกคน ที่สำคัญผู้บัญชาการเรือนจำ เจ้าหน้าที่ ผู้คุมต้องมองเห็นคุณค่าและมองเห็นผู้ต้องขังทุกคนเป็นมนุษย์เช่นเดียวกับเรา”  

ผศ.ดร.ธีรวัลย์ กล่าวอีกว่า เรือนจำหลายแห่งในกลุ่มประเทศสแกนดิเนเวีย และบางมลรัฐของสหรัฐอเมริกา เช่นแคลิฟอร์เนีย ซานฟรานซิสโก โอไฮโอ เมืองนิวยอร์ค ได้เริ่มให้ความสนใจกับการพัฒนาสภาวะแวดล้อมทางกายภาพและทางสังคมของเรือนจำให้เหมือนสภาวะปกติ เหมือนกับสังคมภายนอกมากที่สุด เพราะวิธีบริหารจัดการเรือนจำแบบเดิมไม่ได้ช่วยแก้ปัญหาผู้ต้องขังได้ ผู้ต้องขังยังมีจำนวนมาก กระทำผิดซ้ำ ดังนั้นแนวทางการสร้างเรือนจำสุขภาวะจึงเป็นทางเลือกใหม่ที่สังคมไทยควรทำความเข้าใจและร่วมเรียนรู้

ซึ่งกิจกรรมที่นำมาใช้มีหลายกิจกรรม เช่น ศิลปะบำบัด จัดสวนขวด สวนถาด ทำเทียนหอม ยาหม่อง และอีกกิจกรรมหนึ่งที่ถูกมาใช้ในโครงการนี้เพื่อพัฒนาผู้ต้องขังคือ "โยคะ"  โยคะในเรือนจำ ถูกนำมาเป็นหนึงในกิจกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถในการดูแลตัวเองทั้งร่างกายและจิตใจของผู้ต้องขัง และยังเป็นทางออกของการใช้ชีวิตแบบเนือยนิ่ง การให้ผู้ต้องขังทำกิจกรรมจะอยู่ภายใต้ความสัมพันธ์ที่ดี ทำให้ผู้ต้องขังมีความภาคภูมิใจและตระหนักในคุณค่าตัวเอง แนวคิดสำคัญของโยคะ นั้นเชื่อว่า สุขภาพเป็นเรื่องของร่างกาย ความเยือกเย็นเป็นเรื่องของจิตใจ ความสงบเป็นเรื่องของจิตวิญญาณ ดังนั้นการมีสุขภาพที่ดี มีจิตใจเยือกเย็นและจิตวิญญาณที่สงบ คือนิยามของความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ เรือนจำหลายแห่งทั่วโลกได้นำโยคะเข้าไปสอนให้กับผู้ต้องขังด้วยเหตุผลต่างกัน เช่นเพื่อเป็นการจัดการกับความเครียด เพื่อสุขภาพโดยทั่วๆ ไป หรือเพื่อช่วยบรรเทาปัญหาทางด้านร่างกาย แต่ส่วนใหญ่แล้วมักจะทำเพื่อให้ ”ผู้ต้องขังไม่หันกลับไปประกอบอาชญากรรมอีก”

"ตอนแรกหนูก็ไม่คิดจะเล่น จนเพื่อนเห็นว่าหนูเครียดมาก เลยแนะนำมาให้เล่น พอมาเล่นมันก็รู้เลยว่าช่วยได้เยอะมากเลยค่ะ พอมีโยคะเล่น มันก็ทำให้เราไม่เครียด แต่ละวันผ่านไปเร็วขึ้น ก็ต้องขอบคุณมากค่ะที่มีโครงการนี้ มันทำให้ให้นักโทษหลายๆคนแข็งแรง มีกำลัง ที่สำคัญมันมีกำลังใจขึ้นมากเลยค่ะ" แอนพูดถึงความรู้สึกที่มีโครงการเรือนจำสุขภาวะเกิดขึ้นมา

"อยากขอโทษแม่ค่ะ สงสารแม่กับน้อง แม่ไม่เคยว่าอะไร แม่ไม่เคยซ้ำเติมหนู.. " คำกล่าวสุดท้ายของแอนก่อนจะหายไปด้วยเสียงสั่นเครือ 



แน่นอนว่าคนไม่มีใครในประเทศนี้หรือโลกใบนี้ที่จะอยากพาตัวเองเข้าไปอยู่ในสถานที่แห่งนี้ ที่ที่ซึ่งไร้อิสรภาพ แต่นั่นกลับไม่ใช่สิ่งที่เลวร้ายที่สุด หลายคนกลับเจอสิ่งที่เลวร้ายกว่านั้นเมื่อตอนที่เค้าก้าวออกไปจากกำแพงใหญ่ในนี้ "โอกาส" แทบไม่มีให้กับคนที่เคยก้าวเข้าคุก สังคมต้องช่วยกันเปิดพื้นที่ให้ผู้ต้องขัง ได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของสังคม ให้โอกาส แทนการกันพวกเขาออกไป ทุกคนสามารถช่วยกันทำลาย “กำแพงที่มองไม่เห็น” ได้ การเปิดประตูให้ผู้ต้องขังก้าวออกไปสู่โลกภายนอกได้อย่างมีศักดิ์ศรี และเป็นที่ยอมรับ จึงเป็นหน้าที่ของคนในสังคม ที่จะช่วยเปิดประตูบานนี้ให้ผู้ต้องขัง


 

 



loading...


โดย Eduzones Pr News ดูบทความของฉันทั้งหมดที่นี่
วันที่ 12 ก.พ. 62 16:58 น.
เนื้อหานี้เปิดอ่านแล้ว 145 ครั้ง

แชร์หน้านี้

ความคิดเห็นทั้งหมด (เปิดดู 145 ครั้ง ตอบ 0 ครั้ง)

แสดงความคิดเห็นของท่านที่นี่


เรื่องที่เกี่ยวข้อง