เทคนิคง่ายๆ การสอนผู้ไม่รู้หนังสือ 5 ขั้นตอน
เทคนิคง่ายๆ การสอนผู้ไม่

เทคนิคง่ายๆ การสอนผู้ไม่รู้หนังสือ 5 ขั้นตอน

การจัดการศึกษาสำหรับผู้ไม่รู้หนังสือจำเป็นจะต้องมีเทคนิคการสอน เพื่อให้การจัดการเรียนการสอนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งเทคนิคการสอนผู้ไม่รู้หนังสือ มีดังนี้

  1.  สอนการฟังก่อน จุดมุ่งหมายเพื่อให้ผู้เรียนสามารถจดจำเสียงต้นแบบของครู ซึ่งครูจะออกเสียงชัดเจนและผู้เรียนจะรู้สึกคุ้นหูและสามารถจับเสียงหรือถ้อยคำที่พูดได้ ยกตัวอย่างชื่อที่ควรให้ผู้เรียนหัดฟังก่อน คือ ชื่อของครู และมารยาทต่างๆ เช่น สวัสดี ขอโทษ ขอบคุณ หรือสอนคำศัพท์พื้นฐานในชีวิตประจำวัน เช่น นั่ง ยืน เดิน หยุด วิ่ง สมุด ดินสอ หรือถ้าครูมีความสามารถในการแต่งเพลงก็อาจแต่งเป็นเพลง หรือนำเพลงเกี่ยวกับคำว่า "สวัสดี" ครูร้องให้ฟังก่อน ต่อมาจึงสอนให้พูด/ร้องเพลง

  2.   สอนฝึกหัดพูด ต้องให้เวลาแก่ผู้เรียนในการฟังเสียงต้นแบบจากครูมากพอ เพื่อให้ผู้เรียนสามารถเลียนแบบเสียงและสามารถเปล่งเสียงเป็นคำพูดออกมาได้ เช่น สอนมารยาทต่างๆ สวัสดี ขอบคุณ ขอโทษ ครูอาจนำเพลง/แต่งเพลงให้ผู้เรียนร้องตาม ทำให้ผู้เรียนจดจดจำพูดและสามารถเปล่งเสียงพูด/ร้องออกมาตามครูได้

  3.  สอนให้หัดอ่าน เป็นทักษะที่ค่อนข้างยาก ต้องค่อยๆ ฝึกอย่างเป็นระบบและเป็นขั้นตอน คือ

        1.แนะนำตัวอักษร/พยัญชนะ ก่อน 44 ตัวอักษร ไม่ต้องสอนวันเดียว แบ่งสอนวันละ 3-5 ตัว ดูที่ความพร้อมของผู้เรียน แล้วครูอ่านให้ฟังก่อน 2-3 ครั้ง หลังจากนั้นให้ผู้เรียนอ่านพร้อมกับครูทั้งชั้น จนมั่นใจว่าเด็ก/ผู้ใหญ่สามารถอ่านได้ แล้วขออาสาสมัคร 2-3 คน ออกมาอ่านพร้อมกับครูหน้าห้อง 2-3 ครั้ง หลังจากนั้นให้เด็ก/ผู้ใหญ่อ่านทีละคน อ่านจนครบ 44 ตัว ครูอาจใช้วิธีสอนแบบไม่เรียงตัวตั้งแต่ ก ถึง ฮ เพื่อทดสอบว่าผู้เรียนเข้าใจตัวอักษรจริงๆ โดยใช้วิธีสุ่มแต่ละตัวอักษรเพื่อให้ผู้เรียนออกเสียง ถ้าผู้เรียนออกเสียงถูกต้องถือว่าผู้เรียนสามารถอ่านตัวอักษรได้

        2.แนะนำการอ่านเป็นคำ อาจใช้วิธีอ่านเป็นคำสอนก่อน เช่น คำว่า นก งู หมู ปลา ไก่ เป็ด แล้วจึงสอนตัวพยัญชนะก็ได้ วิธีสอนชนิดนี้เหมาะสำหรับผู้ใหญ่

        3.แนะนำการอ่านเป็นประโยค และอ่านเป็นเรื่อง ตามลำดับ เพื่อฝึกทักษะในการอ่านเพิ่มขึ้น

        4.ฝึกเขียน การเขียนควรสอนเมื่อผู้เรียนมีความพร้อมในการฟังพูดอ่านได้อย่างคล่องแคล่วก่อน จึงเริ่มสอนทักษะการเขียน เพราะทักษะการเขียนเป็นเรื่องยาก โดยเริ่มต้นฝึกเขียนจากพยัญชนะก่อน ตามด้วยสระ และวรรณยุกต์ หรือจะเริ่มฝึกเขียนจากคำก่อน อย่างใดอย่างหนึ่งก็ได้ ถ้าเป็นผู้ใหญ่ควรเริ่มฝึกเขียนจากคำก่อน เพราะผู้ใหญ่จะชอบที่จะเรียนรู้อย่างมีความหมาย ต่อจากนั้นก็สอนให้เขียนเป็นประโยคและเขียนเป็นเรื่องราว

        5.สอนให้รู้จักคิดวิเคราะห์ การคิดวิเคราะห์เป็นหัวใจของการรู้หนังสือ นั่นหมายถึงผู้เรียนสามารถเข้าใจเรื่องราวที่ฟัง พูด อ่าน และเขียนได้เป็นอย่างดี จึงจะสามารถเข้าใจความหมายของคำ และจับใจความสำคัญของเรื่องราว รู้จักถาม รู้จักตอบ รู้จักวิเคราะห์/สังเคราะห์ รู้จักตีความหมายของเรื่อง และสามารถประเมินคุณค่าของเรื่องได้


เทคนิคการจัดการศึกษาสำหรับผู้ไม่รู้หนังสือยังมีอีกมากมาย และหลายพื้นที่ที่จะต้องจัดการศึกษาให้กับผู้ไม่รู้หนังสือ ภารกิจงานส่งเสริมการรู้หนังสือก็นับวันจะทำยากมากขึ้นเป็นลำดับ เนื่องจากกลุ่มเป้าหมายเป็นกลุ่มที่เข้าถึงยาก เช่น ชาวไทยภูเขา ชาวเล กลุ่มแรงงาน ฯลฯ แต่ถึงอย่างไร งานการส่งเสริมการรู้หนังสือเป็นภารกิจหลักที่ กศน.ให้ความสำคัญ และพยายามเข้าถึง และเพิ่มจำนวนผู้รู้หนังสือขึ้นเป็นลำดับ จนกระทั่งปลอดผู้ไม่รู้หนังสือ งานการส่งเสริมการรู้หนังสือจึงมีประโยชน์ต่อมนุษย์ทุกช่วงอายุเพื่อนำไปสู่การศึกษาตลอดชีวิต ซึ่งจะทำให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาตนเอง พัฒนาสังคมให้ดียิ่งขึ้น

รอดียะห์ สาแลงบิง
ครูอาสาสมัครประจำปอเนาะ กศน.อำเภอยะรัง
ที่มาข้อมูล : วารสารการศึกษาตลอดชีวิต ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 กันยายน 2555
 
โดย mooBo
วันที่ 8 ธันวาคม 2560
พิมพ์หน้านี้