วิถีชีวิตและวัฒนธรรมท้องถิ่น

ลบ แก้ไข

วิถีชีวิตและวัฒนธรรมท้องถิ่น
ชาวผู้ไทยตำบลโพนจะมีความรักในเชื้อสายของตนเองมากจากอดีตถึงปี ๒๕๒๕ จะเห็นได้จากวิถีชีวิตวัฒนธรรมการแต่งงาน คนผู้ไทยจะไม่ยอมรับคนต่างเชื้อสายเข้ามาเป็นสะใภ้หรือบุตรเขยเลย แต่เมื่อมีการขยายตัวทางโครงสร้างพื้นฐาน มีการจ้างแรงงาน มีการส่งบุตรหลานให้ไปทำงานไปศึกษาต่างถิ่น ก็มีการแต่งงานเข้าสู่ชุมชนเพิ่มขึ้นจนถึงปัจจุบัน การรับเอาคนต่างเชื้อสายเข้าสู่ชุมชนผู้ไทยบ้านโพนเป็นเรื่องธรรมดา แต่ที่สำคัญประเพณีการแต่งงานยังรักษาวัฒนธรรมของชาวผู้ไทยไว้อย่างดียิ่ง

การปลูกบ้านและการขยายครอบครัว เดิมนั้นผู้ไทยจะอยู่แบบครอบครัวใหญ่ มีปู่ ย่า ตา ยาย ลุง ป้า พ่อ แม่ และลูก ๆ หลาน ๆ รวมกันทั้งหมด มีการปลูกบ้านเป็นลักษณะบ้านผู้ไทยทั้งเรือนแฝด เรือนเกย แต่ปัจจุบันครอบครัวขยาย พอมีการแต่งงานคู่บ่าวสาว มักจะไปสร้างบ้านอยู่ต่างหาก ปัจจุบันนี้บ้านที่เป็นลักษณะดั้งเดิมของชาวผู้ไทยยังคงเหลือให้เห็นอยู่ประมาณ ๘-๑๐ หลังคาเรือน นอกนั้นเป็นบ้านสมัยใหม่และเป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งคือต้องหลังใหญ่ แต่ส่วนมากบ้นหลังใหญ่ ๆ จะมีเพียง ๑ ห้องเท่านั้น

ผู้ไทย

ผู้ลาว

๑. การแต่งกาย ชายนุ่งโสร่ง, กางเกงขาสั้น (หัวรูด)
หญิง นุ่งซิ่นหมี่ ไหม, ฝ้าย
ปัจจุบัน นุ่งซิ่นสีดำหรูหรา / แต่งตัวทันสมัยราคาแพง

นุ่งกางเกงสมัยใหม่
นุ่งผ้าถุงสำเร็จ
ไม่แพง / ธรรมดา

๒. อาหาร นิยมรสชาดจัด เค็มจัด เผ็ดจัด เปรี้ยวจัด

นิยมรสชาดธรรมดาไม่จัดมาก

๓. ภาษา ใช้ภาษาผู้ไท (สนทนา)

ใช้ภาษาลาวอีสาน

๔. สภาพบ้านเรือน ใหญ่ / มั่นคง (ราคาแพง)
(ใต้ถุนสูง – สูงมาก)

เล็ก / ไม่มั่นคง

๕. เศรษฐกิจ ร่ำรวยมีหัวค้าขาย

ค่อนข้างจน

๖. วัฒนธรรม รักษาประเพณีดั้งเดิมได้เข้มแข็ง

ไม่ค่อยสืบสานประเพณี / นิยมสมัยใหม่

๗. ความขยัน / อดทน มีมาก

ค่อนข้างน้อย

anihand.gifการวางผังที่อยู่อาศัยในชุมชนโพน
การปลูกบ้านของชาวผู้ไทยมักนิยมปลูกบ้านติดต่อกันอยู่ในเครือญาติ จะไม่นิยมปลูกห่างกันมากนัก เพราะส่วนมากหากมีการขยายครัวเรือนออกไปจะอยู่ในละแวกใกล้กันไม่เกิน ๑๐๐ เมตร และอาศัยรั้วเดียวกัน เดินไปมาหากันสะดวก ซึ่งจะมีซอยเล็ก ๆ เลียบไปตามชายบ้าน บางทีมีการปลูกบ้านขึ้นใหม่ก็ต้องลอดใต้ถุนบ้านไป ชาวผู้ไทยนิยมปลูกบ้านทรงสูง กินสูงมาก ใต้ถุนจะไว้เลี้ยงสัตว์ เก็บอุปกรณ์การเกษตรใช้เป็นที่ทอผ้า บ้านที่อยู่ชุม (จุ้ม) หลาย ๆ หลัง มักมีลานบ้านไว้สำหรับนั่งคุย ปรึกษา ตลอดจนทำกิจกรรม เช่น จักสาน ฯลฯ ร่วมกันในบ้านโพนนั้นตระกูล “ศรีบัว” จะมีมากที่สุด หรือ “จุ้ม” ใหญ่ที่สุด รองลงมา คือ ตระกูล “ศรีบ้านโพน” ซึ่งมีเชื้อสายผู้ไทยแท้ และอยู่กันเป็นจุ้ม การตัดถนนในปัจจุบันจะตัดตามเส้นทางเดินเก่าซึ่งคับแคบมาก ส่วนใหญ่ในชุมชนรถยนต์วิ่งได้ทางเดียว

การปกครองและพัฒนาชุมชนจะแบ่งกันออกเป็นคุ้ม (จุ้ม) ในเขตเทศบาล แบ่งออกเป็น ๔ คุ้มใหญ่

ประกอบด้วย
๑. คุ้มมิตรสัมพันธ์
๒. คุ้มน้ำรวม
๓. คุ้มน้ำใจ
๔. คุ้มตะวันยอแสง

การแบ่งคุ้มจัดให้มีคณะกรรมการบริหาร ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาคุ้มการตรวจสอบปัญหาของชุมชน เช่น ยาเสพติด ก็เป็นหน้าที่ของคณะกรรมการในชุมชนโพน มีการก่อสร้างศาลาเอนกประสงค์ไว้ ใช้ในการพบปะแลกเปลี่ยนทำกิจกรรมรวม ๙ แห่ง และถือว่าเป็นแหล่งที่รวมชนชั้น คือ ศาลาเอนกประสงค์ ศูนย์วัฒนธรรมผู้ไทย ผ้าไหมแพรวาบ้านโพน ซึ่งดำเนินการก่อสร้างปี ๒๕๔๕ จัดให้มีทั้งพิพิธภัณฑ์การปลูกบ้านต้นแบบของชาวผู้ไทย แบบต่าง ๆ มีศาลากิจกรรม ๒ หลัง และศูนย์จำหน่ายผลิตภัณฑ์และการสาธิต ซึ่งนำรายได้เข้าชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม และยังสร้างชื่อเสียงให้ชุมชนในระดับชาติด้วย

วิถีชีวิตของชาวผู้ไทยและผู้ลาวในตำบลโพน ถึงแม้เชื้อสายสัมพันธ์จะแตกต่างกัน แต่การดำเนินกิจกรรมในชุมชน การพัฒนาชุมชนตลอดจนการสร้างชื่อเสียงให้ชุมชนทุกคนไม่ได้แบ่งว่าเป็นผู้ไทย ผู้ลาว เพียงการปกครองแบ่งเท่านั้น ทุกวันนี้วัฒนธรรมผู้ไทจะถูกผู้ลาวเข้าไปกลืนไปบ้างถึงไม่มาก แต่ต่อไปถ้าหากไม่รักษาวัฒนธรรมผู้ไทให้สืบสานต่อไปสู่อนุชนรุ่นหลังเห็นทีจะเลือนหายไป

national_costume_china.gif การแต่งกาย
ปกติผู้ชายนุ่งผ้าด้วยตาเมล็ดงา สีดำ หรือนุ่งผ้าขาวม้าด้ายขาว สวมเสื้อด้ายสีดำ(ผ้าพื้นเมือง) หญิงนุ่งซิ่นใช้เสื้อสีดำ (ผ้าพื้นเมือง) ถ้าไม่สวมเสื้อแทนที่ จะห่มผ้าเอาแขนเสื้อผูกสะพายแล่งเฉียงบ่า ใช้แทนห่มผ้า เครื่องประดับของชายปกติไม่มี หญิงหากมีฐานะดีนิยมใส่ต่างหู (กระจอนหู) ทำด้วยเงินหรือทองสำริดใส่ประจำตัวเสมอ นิยมเกล้าผมมวยและมัดศรีษะด้วยผ้าแพรมนต์หรือผ้ามนต์ขีด (ผ้าพื้นเมือง) ส่วนผู้หญิงนุ่งซิ่นหมี่ไหม สวมเสื้อผ้าดำแขนยาวรูปเสื้อกระบอกติดลูกกระดุมถ้วยแถวหนึ่งประมาณ ๓๐-๔๐ เม็ด สมัยนี้บางคนนิยมใช้สตางค์ห้าหรือสตางค์สิบ ร้อยซ้อนกับลูกกระดุม ทำตามฐานะคนจนและคนมี เครื่องประดับกายมีลูกแก้ว ร้อยเป็นสายใช้คล้องคอผู้ข้อมือเกี่ยวหูพันผมหลายเส้น ใช้ทั้งหญิงและชาย พวกผู้หญิงยังเอาเงินบาท เหรียญสลึงและเงินต่างประเทศเจาะรูร้อยเป็นแถวคล้องคล้ายเสมาอีกด้วย ถ้าเป็นนักขัตฤกษ์ การทำบุญต่างบ้าน จะต้องเดินทางไปจากบ้าน พวกผู้หญิงจะต้องมีกะหยั่ง ใส่เครื่องนุ่งห่ม และเครื่องแต่งตัว หวี กระจก แป้ง พร้อมไปด้วยทุกคน เมื่อเวลารับศีลพวกผู้หญิงจะต้องถอดเครื่องประดับออกกองไว้หมด เมื่อรับศีลแล้วจึงกลับแต่ตามเดิม ลักษณะร่างกายของคนพวกนี้ รูปพรรณสัณฐานเหมือนคนไทยธรรมดา เว้นแต่หญิงไว้ผมยาวทุกคน และสำเนียงพูดต่างกับคนไทยธรรมดา คล้ายกับสำเนียงพวกพม่า และถ้าสังเกตกิริยาที่เดินจะมีแปลกบ้าง โดยมากจะเป็นคนผิวขาว เนื้อหยาบ ท่าเดินท่าก้มๆ โดยสันนิษฐานว่าคนพวกนี้ชินกับการเดินทางขึ้นเขาลงเขาเสมอ

ภายในหมู่บ้านหนึ่ง ๆ ยังมีสิ่งปลูกสร้างประเภทอื่น ๆ เพิ่มเติมอีก

๑. สิ่งก่อสร้างทางศาสนาและความเชื่อ ได้แก่ วัด และหอมะเหสักข์ ซึ่งวัด (ในความหมายของชาวบ้านเรียกรวมถึงสำนักสงฆ์ด้วย) ถือเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้านส่วนหอมะเหสักข์ หอปู่ตา หรือศาลปู่ตา ถือเป็นสิงสถิตย์ของผีประจำหมู่บ้าน หรือผีบรรพบุรุษที่สำคัญที่จะช่วยคุ้มครอง ภัยภิบัติ ที่เกิดแก่หมู่บ้านตำแหน่งของหอมะเหสักข์ จะอยู่นอกหมู่บ้านหรือริมหมู่บ้านติดกับป่าสาธารณประโยชน์ (ชาวบ้านเรียกว่า “ดอน”) ด้านใดด้านหนึ่งของหมู่บ้าน

๒. สิ่งก่อสร้างทางสังคม แบ่งได้เป็น
๒.๑ โดยหมู่บ้านร่วมกันทำขึ้น ได้แก่ ศาลากลางบ้าน เป็นอาคารตั้งอยู่ริมถนนหรือที่เป็นย่านศูนย์กลางชุมนุมชน ใช้เป็นที่ประชุมหรือร่วมกิจกรรมด้านต่าง ๆ นอกจากนี้มีร้านค้าที่ทำเป็นเพิงเล็ก ๆ ขายของเบ็ดเตล็ดใช้เป็นที่รวมปรึกษากันระหว่างและแต่ละคุ้ม
๒.๒ โดยการพัฒนาจากทางราชการ ได้แก่ สถานีอานามัย ร้านสหกรณ์ประจำหมู่บ้านศาลาจอดรถริมทาง เป็นต้น

๓..สิ่งก่อสร้างเพื่อการเกษตร ได้แก่ คอกหมู คอกเป็ด คอกไก่ และเล้าข้าว มีขนาดสัดส่วน และตำแหน่งไม่แนะนอน ตามแต่ฐานะของผู้เป็นเจ้าของ

signal_light.gif การวางผังภายใน
การวางผังภายในคุ้มมีข้อน่าสังเกต คือ
๑. ในส่วนที่เป็นสวน หรือส่วนที่ปิดล้อมเนื้อที่ภายในคุ้ม นิยมล้อมด้วยต้นไม้ เช่น ต้นสะบู่ดำ (ไม้เยา) ไม้เป้า ต้นตะบองเพชร หรือกอไผ่
๒. ส่วนที่เป็นบ้านหากฐานะดี นิยมเสารั้วไม้แก่น (ไม้สองจับ) ใช้สิวเจาะต้นเสาให้ทะลุเป็นช่องใช้ไม้เนื้อแข็งสอดเป็นรั้วตามแนวนอน เรียกตามภาษาท้องถิ่นว่า “รั้วหลักโคน” หากฐานะปานกลางนิยมใช้ไม้ผาดตามแนวรั้วกั้นเป็นเขตพอกั้นไม่ให้วัว ควาย เข้าไปทำให้พืชสวนเสียหายเท่านั้น
๓. ลักษณะของรั้วไม่ได้ป้องกันขโมยแต่อย่างใด ลักษณะการต่อเนื่องของรั้วจะมีบ้างและไม่มีบ้าง ซึ่งเป็นลักษณะหลวม ๆ ทั้ง ๔ ด้าน แต่ละด้านทางเข้าสู่ภายในคุ้ม ด้านละ ๒-๔ ทาง และเป็นตัวเชื่อมระหว่างภายนอกกับเนื้อที่ภายในคุ้ม
๔. ลานบ้าน ใช้เนื้อที่รอบ ๆ เรือนแต่ละหลัง ลานบ้านนอกจากจะเป็นตัวเชื่อมกับอาคารแล้วยังมีประโยชน์ในด้านอื่นอีก เช่น เป็นที่นั่งเล่นของเด็ก ตากผลิตผลทางการเกษตร พบปะสังสรรค์งานการละเล่นและพิธีกรรมของชาวบ้าน ผูกวัวควาย และใช้เป็นที่ตากฟืน
๕. ทางสัญจรภายใน อาศัยเนื้อที่ว่างและส่วนที่เป็นลานเป็นทางเดินติดต่อทางทะลุติดต่อกันภายในคุ้ม ดังนั้นทางสัญจรภายในจึงวกวนไปมาตามเนื้อที่ระหว่างอาคาร
๖. เล้าข้าวหรือยุ้งข้าว ใช้เป็นที่เก็บข้าวเปลือกของชาวบ้าน สร้างด้วยเสาไม้แก่น ฝาปิดทึบกันฝน ด้านหน้าทำประตูปิดด้วยแผ่นไม้วางซ้อนกันเป็นแผ่น ๆ หลังคานิยมมุงด้วยกระเบื้องไม้ ต่อมาพัฒนาเป็นมุงด้วยสังกะสี เรือนแต่ละหลังจะมีเล้าข้าว (ยุ้งข้าว) ของตนเอง ห่างจากตัวเรือนพอประมาณโดยปกติเล้าข้าวนิยมปลูกติดกับริมรั้วด้านใดด้านหนึ่งซึ่งจัดไว้ต่างหาก ซึ่งเป็นบริเวณที่เจ้าของที่ดินไม่คิดจะรื้อเพื่อปลูกบ้านขยายออกไปครอบคลุมเนื้อที่นั้นอีก เพราะคติในการปลูกเรือนที่ถือกันมาอย่างยิ่ง คือ จะไม่ปลูกบ้านในบริเวณที่ที่เคยเป็นเล้าข้าวมาก่อน ดังนั้นการปลูกเล้าข้าวจึงกำหนดจุดที่แน่นนอน ส่วนใหญ่เล้าข้าวจะวางแนวขนานกับตัวเรือน ด้านทิศเหนือหรือใต้
สำหรับครอบครัวที่ขยายออกใหม่ หรือมีฐานะยังไม่มั่นคง จะยังไม่มีเล้าข้าวกแต่จะอาศัยบริเวณใต้ถุนเรือนใหญ่ด้านทิศตะวันออกทำเป็นคอกกั้นเป็นห้องสำหรับใส่ข้าว เจ้าของเรือนบางหลังนิยมใช้ไม้ไผ่หรือลำแซง (กระแซง) สานเป็นรูปทรงกระบอกจรดพื้นเรือน เรียกว่า “ซอมข้าว”
๗. เรือนพักอาศัย แต่ละหลังจะวางเบื้องไปมา และกระจายอย่างไม่เป็นระเบียบโดยไม่มีแนวหรือแกนที่เป็นศูนย์กลาง เรือนแต่ละหลังวางแนวสันหลังคาตามแนวทิศตะวันออกและตกเสมอระยะห่างแต่ละหลังไม่แน่นอน
๘. สวนครัว ตำแหน่งไม่แนะนอน เนื้อจากเนื้อที่ว่างภายในบริเวณไม่เอื้ออำนวย จะมีอยู่บ้างเพียงบางส่วนเพื่อปลูกพลู หรือ ผักประกอบอาหารบางชนิด สวนใหญ่นิยมทำเป็นส่วนลอยทำเป็นร้านขึ้นไปอยู่ริมชานด้านหลังขอเรือนติดกับโองน้ำเรียกว่า “ฮ้านผัก” หรือปลูกใส่ภาชนะที่ชำรุดใช้การไม่ได้แล้ว บางแห่งใช้ไม้กั้นเป็นคอกสี่เหลี่ยมผืนผ้าเหมือนรางใส่รำหมู เพื่อปลูกพืชผักรากสั้น เช่น หอม กระเทียม กระแหน่ ขิง และใบบัวบก เป็นต้น
สวนลอยบางแห่งนิยมใช้ครกกระเดื่อง* (ครกมอง) และรางเกลือ** ซึ่งมีทั้งชนิดไม้เนื้อแข็ง หรือลำตาลโดยเซาะเนื้อเยื่อภายในออกเหลือเฉพาะแก่นภายนอก ยกพื้นให้สูงจากดินด้วยเสาไม้ง่ามสูงประมาณ ๑ เมตร ใช้เป็นที่ปลูกพืชผักสวนครัว

house13_brown.gif รูปแบบ และโครงสร้างของเรือนเสากลมผู้ไทย

รูปแบบของเรือนเสากลมพื้นบ้าน สามารถจำแนกโดยพิจารณาตามรูปลักษณะที่แตกต่างกัน ประกอบกับการเปลี่ยนแปลงของวัสดุในการก่อสร้างบางส่วน สามารถแยกรูปแบบของเรือนได้ดังนี้
๑. เรือนแฝดทรงไทย
๒. เรือนเกยประเภทที่เรือนโข่ง
๓. เรือนธรรมดาชนิดมีเรือนไฟ
๔. เรือนเกยธรรมดาชนิดไม่มีเรือนไฟ
๕. เรือนชั่วคราว
(ส่วนเรื่องอื่น ๆ ที่นอกเหนือจากที่กล่าวแล้วเป็นเรือนที่ปลูกขึ้นใหม่ หรือเป็นเรือนเสาเหลี่ยม (ใช้เสาถากเป็นรูปทรงสี่เหลี่ยม) หรือเรือนที่ได้รับอิทธิพลจากภายนอก เช่น วัสดุก่อสร้างค่านิยมใหม่ ตลอดจนยึดมั่นในคติโบราณน้อยลง ผู้ศึกษาจะไม่กล่าวถึงเพราะถือว่าเป็นเรื่องที่อยู่ในขอบเขตของการศึกษาครั้งนี้)

๑. เรือนแฝดไทย
จัดอยู่ในเรือนของคหบดี ผู้มีอันจะกิน มักมีฐานเดิมมั่นคง หรือผู้สืบเชื้อสายมาจากอุปฮาด ราชวงศ์ หรือท้าวเพีย เรือนดังกล่าว ชาวผู้ไทยเรียกเป็น “โฮง” (โรงเรือน) คือเรือนที่มีฐานะและศักดิ์ศรีสูงกว่าเรือนธรรมดาของชาวบ้านทั่วไป ซึ่งชาวบ้านไม่บังอาจสร้างเรือนขนาดดังกล่าวได้ ถือว่าทำตนเสมอเจ้า ในคุ้มหนึ่ง ๆ จะมีไม่กี่หลัง เรียกเป็น “บ้านญาแม่โฮงเหนือ” หรือ “คุ้มญาแม่โฮงใต้ “ ปกติจะเป็นเรือนประธานดั้งเดิม และมีเรือนบริวารกระจายอยู่รอบ ๆ เป็นเรือนที่มีอายุมากกว่าเรือนอื่น ๆ

ลักษณะเด่นของเรือน
๑. จั่วทรงสูง มีห้องประมาณ ๓-๕ ห้อง
๒. เป็นเรือนแฝด ชายคาของเรือนนอนและเรือนโข่งจรดกัน ไม่มีเฉลียง
๓. เดิมมุงด้วยกระเบื้องไม้ หรือกระเบื้องดินขอ
๔. สร้างด้วยไม้จริงทั้งหลัง
๕. มีช่วงฮางริน (รางน้ำ) เป็นตัวเชื่อมส่วนต่าง ๆ ของเรือน
๖. ฝาบ้านส่วนใหญ่ใช้ไม้จริง มีฝาลายคุบตามเรือนไฟเป็นส่วนน้อย
๗. มีบันไดขึ้นลงอย่างน้อย ๓ ทาง
๘. เป็นเรือนชนิดถาวร เจ้าของเรือนฐานะค่อนข้างดี
๙. มีเรือนไฟแยกอยู่ทางทิศตะวันตกต่างหาก

๒. เรือนเกยประเภทมีเรือนโข่ง
เป็นเรือนที่มีขนาดย่อมลงมากกว่าเรือนประเภทแรก ประกอบด้วยเรือนใหญ่ 3 ห้องมีระเบียง (อีสานเรียกเป็นเกย ผู้ไทยเรียกเป็นเปิง) ต่อจากเรือนนอน ถัดมาเป็นชานแดด สำหรับสัญจรและใช้สำหรับเป็นทางขึ้นบันได เรือนโข่งจะอยู่ติดชานด้านตรงข้ามกับเรือนใหญ่ ซึ่งปกตินิยมทำเป็น ๒ ห้อง หากทำเป็น ๓ ห้อง มักปิดกั้นฝาเพียง ๒ ห้อง รวมสามด้านไม่สูงมากนัก ส่วนด้านที่ติดชานแดดจะเปิดโล่ง ใช้เป็นที่รับรองเพื่อนบ้านหรือญาติที่สนิทสนม พักผ่อนหลับนอนของลูกชาย หากเป็นญาติผู้ใหญ่ หรือแขกพิเศษที่ไว้วางใจ มักรับรองให้หลับนอนบนเรือนใหญ่ที่เรียกว่า “ฮอง” ด้านทิศตะวันออก

ลักษณะเด่นของเรือน
๑. เรือนใหญ่มักเป็นลักษณะของเรือนมีเกยแบบอีสานทั่วไป
๒. เรือนโข่งอยู่ด้านตรงข้ามกับเรือนใหญ่
๓. ความกว้างด้านสกัดของเรือนโข่งจะสั้นกว่าเรือนใหญ่เล็กน้อย ความยาวเท่ากับสองห้องของเรือนใหญ่ หรือเท่ากันในกรณีที่เรือนโข่งมี ๓ ห้อง
๔. หลังคาจั่วทรงสูงแต่เล็กและต่ำกว่าเรือนใหญ่เล็กน้อย
๕. ฝาเรือนโข่งส่วนใหญ่เป็นฝาไม้ไผ่สานลายคุบ สูงประมาณ ๘๐ เซนติเมตร
๖. มีเรือนไฟแยกอยู่ทางทิศตะวันตกต่างหาก

๓. เรือนเกยธรรมดาชนิดมีเรือนไฟ
เรือนประเภทนี้จะมีเฉพาะเรือนนอน (เรือนใหญ่) เฉลียง (เกยหรือเปิง) ชานแดด เรือนไฟ ชานมน และร้านแอ่งน้ำ ที่แตกต่างจากประเภทที่ ๑ และ ๒ คือ ไม่มีเรือนโข่ง

ลักษณะทั่วไป
๑. ฝาส่วนใหญ่เป็นฝาไม้ไผ่สานลายคุบ หรือไม้ไผ่โก๊ะสานขัดแตะ
๒. ไม่มีเรือนโข่ง
๓. เรือนไฟใช้เสาไม้จริงทุบเปลือกหรือเสาไม้แก่น (ไม้แก่นล่อน) ทำง่าย ๆ ไม่พิถีพิถัน ฝาใช้ฝาแขบตอง (ใบตองกุง) มีรูโหว่ทั่วไป ติดกับชานด้านทิศตะวันตกโดยผ่านชานน้อย
๔. มีชานมนสำหรับวางแอ่งน้ำและประกอบอาหารลดต่ำลงมา
๕. เป็นเรือนของชาวบ้านที่มีฐานะปานกลาง หรือจน


๔. เรือนเกยธรรมดาชนิดไม่มีเรือนไฟ
มีลักษณะเหมือนเรือนเกยทั่วไป แต่ใช้เกยหรือระเบียงด้านทิศตะวันตก ๑ ห้อง สำหรับใช้เป็นที่ประกอบอาหาร ห้องส่วนที่ใช้ทำครัวอาจปิดฝาทึบด้วยฝาลายคุบ หรือเปิดโล่งแล้ว แต่ฐานะของเจ้าของบ้าน ซึ่งปกติค่อนข้างจะยากจน

๕. เรือนชั่วคราว
แบ่งเป็น ๓ ลักษณะ คือ
๑. เป็นเรือนชั่วคราวทั่วไป หมายถึง เรือนที่มีเฉพาะเรือนใหญ่ ๓ ห้อง และต่อเกยออกมา ๒ ห้อง ใช้บันไดพาดบนเกย ไม่มีชานแดด ห้องครัว ใช้เกยด้านทิศตะวันตกห้องเกยตรงกลางใช้พาดบันได รับประทานอาหาร นั่งเล่น และรับรองแขก เรือนประเภทนี้ส่วนใหญ่ จะเป็นเรือนที่สร้างขึ้นชั่วคราวของครอบครัวเล็ก มีลูก ๑-๒ คน กำลังสร้างฐานะ เรียกตามภาษาถิ่นว่า “ออกเรือนใหม่” หรือครอบครัวที่ยังยากจนอยู่
๒. เรือนเหย้า คือ เรือนที่ทำขึ้นอย่างหยาบ ๆ และจะต้องมีเพียง ๒ ห้อง คือ ห้องนอน ๑ ห้อง ห้องเก็บอุปกรณ์เครื่องครัวเครื่องใช้ รับประทานอาหาร นั่งเล่น พักผ่อน รับรองแขกสนิท วางแอ่งน้ำกิน (น้ำดื่ม) และใช้เป็นที่พาดกะไดขึ้นเรือนไปในตัวเสร็จ
เรือนเหย้ามักเป็นเรือนที่เริ่มขยายใหม่ ในกรณีที่เจ้าของเรือนเพิ่งแต่งงานเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “เรือนสู่” สมาชิกจะมีเพียงสองคนคือ ผัวกับเมีย ซึ่งเปรียบเสมือนเรือนหอของคู่ผัวเมียใหม่นั่นเอง การประกอบอาหารยังต้องอาศัยเรือนใหญ่ของพ่อตาแม่ยาย
คติในการปลูกเรือนเหย้า จะต้องใช้เสาไม้กลมไม่ลอกเปลือก หรือเสาไม้ไผ่และเป็นเรือนเครื่องผูกที่ใช้หวายหรือตอกมัด และจะต้องสร้างให้แล้วเสร็จในวันเดียว และให้อยู่ได้ไม่เกินสามปี ในกรณีที่มีบุตร เจ้าของเรือนอาจต่อเกยหรือเทิบยื่นออกมา เพื่อพออยู่ได้ ซึ่งในระยะที่ออกเรือนใหม่นี้ สามีต้องขวนขวายหาไม้ และเครื่องเรือนประกอบเรือน เพื่อยกฐานะให้ปลูกสร้างเรือนเกยสามห้องให้ได้ หากในระยะสามปีไม่สามารถยกเรือนใหม่ได้ มักถูกตำหนิจากญาติพี่น้องฝ่ายหญิง
๓. กระเติ๊บ หรือตูบของลาว หรือกระท่อม เป็นเรือนติดพื้น พื้นติดดินบริเวณใช้สอย ภายในติดพื้น ส่วนที่ใช้สำหรับเป็นที่นอนยกพื้นด้วยฟากไม้ไผ่เตี้ย ๆ เป็นเรือนชั่วคราวที่ปลูกสร้างขึ้น ในกรณีที่ครอบครัวรื้อบ้านเดิมปลูกใหม่ หรือครอบครัวที่อพยพมาจากที่อื่นมาขออาศัยอยู่ใหม่ และไม่ใช่ที่ดินของตนเอง หากเป็นญาติมักจะปลูกตูบต่อเล้า หากเป็น “ไทยครัว” ที่อพยพขออาศัยอยู่ชั่วคราว มักให้อยู่ตามสวน ครอบครัวที่ปลูกกระเติ๊บหรือตูบอยู่นานเกิน ๖ เดือน ไม่เปลี่ยนแปลงฐานะของที่อยู่อาศัย มักจะเป็นครอบครัวที่ยากจน ไม่มีที่นาเป็นของตัวเอง ส่วนใหญ่อาชีพรับจ้างหรือไม่มีอาชีพเลย

 



โดย two ดูบทความของฉันทั้งหมดที่นี่
วันที่ 25 ก.ย. 52 16:09 น.
เนื้อหานี้เปิดอ่านแล้ว 12,097 ครั้ง


ความคิดเห็นทั้งหมด (เปิดดู 12,097 ครั้ง ตอบ 0 ครั้ง)

แสดงความคิดเห็นของท่านที่นี่



คำฮิต

โรงเรียน7 วิชาสามัญ , enn gat pat 57 , open house ,Asean , twitter , เด็ก กยศ , กสพท , เกมคณิตศาสตร์ , เกมคิดเลข , อาเซียน , เกมส์คิดเลข , ขยายเวลา , ข่าวการศึกษาต่างประเทศ , ม.ต้น ,ข่าวอาเซียน , ค้นหาตัวเอง , ค่าย , คำขวัญวันเด็ก , เคล็ดลับเรียนเก่ง , ของเล่นเคลียริ่งเฮ้าส์ , โควตา , จุฬาฯ , วันสันติภาพไทยทุนการศึกษา , แท๊บเล็ต , เหรียญ 10คาถาชินบัญชร ประชาคมอาเซียน , ประโยชน์ของอินเตอร์เน็ต , ประวัติวันแม่ , เฟสบุ๊ค , ม.ทักษิณ , อาเซียน 10 ประเทศ , ม.รังสิต 57 , มมส 57 มศว. , มหาวิทยาลัยนเรศวร , มหาวิทยาลัยพะเยา , รับตรง เกษตรศาสตร์ 57 , รับตรง มข 57 , ประกาศผลสอบ Admissions 57 ประถมศึกษารับตรงศิลปากร , เรียนต่อ , เรียนฟรี , ลาดกระบังฯ , เก็งคะแนน Admission 57 ,  เลื่อนเปิดเทอม ,อนุบาลวันตรุษจีน , สทศ , สมัคร clearing house , สอบตรง , อ.วิริยะ , เว็บโรงเรียนตัวอย่างงานวิจัย,ความคิดสร้างสรรค์ , เว็บสำเร็จรูป , เว็บหน่วยงาน , ทำเว็บฟรี , เว็บไซต์หน่วยงานราชการ , รายชื่อโรงเรียนทั่วประเทศ , โครงงานวิทยาศาสตร์ , สารสนเทศโทษของอินเตอร์เน็ต , GAT , PAT  , วันช้างไทย , วันสตรีสากล ณเดชน์ , เครื่องบินตก , อุ้มบุญ , โค้ชเช , วันสงกรานต์GAT/PAT ครั้งที่ 2/2557 , Ice Bucket Challenge , บัตรสอบ , เอเชียศึกษา , ไวรัสอีโบลา , บันทึกความดี , แฟ้มสะสมผลงาน , วันจักรี , วันรพี , Portfolio , ประกาศผล GAT/PAT 57 , วันอาสาฬหบูชาสทศ.Admission 57 , วันภาษาไทยแห่งชาติ , มุดพกความดี , วันแม่ , วันวิสาขบูชา , รับน้อง , เขียน Blog ที่ไหนดี ? ประกาศผลรับตรงโควตา ม.ศิลปากร ประกาศผลรับตรง ม.ธรรมศาสตร์ , U-NET , ประกาศผลธรรมศาสตร์ , ประกาศผลจุฬา , ประกาศผลศิลปากร โควตา 28 จังหวัด , Variety , เลิกบุหรี่ , ยืนยันสิทธิ์ , วันสุนทรภู่ , หย่า , วันวิทยาศาสตร์แห่งชาติ

คำค้นหา

สอบตรง , อาเซียน , มหาวิทยาลัย ,โรงเรียน , ศึกษาต่อ , asean , ศึกษาต่อต่างประเทศ , ทุนการศึกษา , เรียนต่อ , ประชาคมอาเซียน, ข่าวบันเทิง, คำราชาศัพท์, สพฐ, กยศ, ความรู้ ประถมศึกษา , ข่าวอาเซียน วิชาการ, portfolio แฟ้มผลงาน , ความรู้ มัธยมปลาย , โครงงานวิทย์ , ประวัติอาเซียน , ความรู้ , วิชาการ , อาจารย์วิริยะ , สาขาแห่งอนาคต , ดูหนัง หนังใหม่ ดูหนังออนไลน์ movie , เหรียญ 10ฟังเพลง เพลงใหม่ ฟังเพลงออนไลน์ เพลงฮิต , ดูทีวีย้อนหลัง ดูทีวี ดูทีวีออนไลน์ , ดูดวง ดวง ทำนายฝัน ดูดวงรายวัน , วันสันติภาพไทยรถยนต์มือสอง เครื่องเสียงรถยนต์ รถยนต์ , การ์ตูน รูปการ์ตูน ภาพการ์ตูน คลิปการ์ตูน , ข่าวบันเทิง ข่าวกีฬา ข่าวไทยรัฐ , ทวิสเตอร์ twitter วิธีเล่น twitter , เฟสบุ๊ค facebook คือ facebook วิธีเล่น facebook , ร้านอาหาร ร้านอาหารในกรุงเทพ ร้านอาหารแนะนำ ร้านอาหารเกาหลี , การ์ตูน , ซุปซิป ดารา , ผลบอล, ข่าว IT, หาเพื่อน , ข่าว, AEC, รถ, แบบทดสอบ, รูปภาพ , เกมส์รถแข่ง, เกมส์แต่งตัว หนังสือพิมพ์ , ข่าวประชาสัมพันธ์, วาเลนไทน์ , wallpaper , wallpaper น่ารัก , รับทำเว็บไซต์ , Hosting , รถมือสอง , รูปดารา , ประเมินโอกาสติดแอดมิชชัน , ภาพเคลื่อนไหว , ดูดวง , นิยาย , เกม , หางาน , เขียน Blog ที่ไหนดี? , แม่เหล็ก , เกมส์, สถานที่ท่องเที่ยว , สถานที่ท่องเที่ยวในประเทศไทย , Thailand Travel โหลดเพลง , งานราชการ , งาน , เกมส์จับคู่ Ice Bucket Challenge , เกมส์จับคู่ผลไม้ , เกมส์ปลูกผัก , เกมขุดทอง , อุ้มบุญเกมส์แข่งรถ , เกมส์ทำอาหาร , ประกาศผลสอบ Admissions 57 , เว็บไซต์โรงเรียน,ความคิดสร้างสรรค์ , เว็บไซต์หน่วยงานราชการ , เก็งคะแนน Admission 57 ,  สารสนเทศ , วันวาเลนไทน์ , นิทาน , กสพท , วันศิลปินแห่งชาติ , รับตรง ม.เกษตร 57 , Varietyโทษของอินเตอร์เน็ต , GAT , PAT , วันแม่ , แฟ้มสะสมผลงาน , อุเทนถวาย , เครื่องบินตก , ประกาศผล O-NET ม.6 , โค้ชเช , วันสงกรานต์ , วันรพี , บัตรสอบ , GAT/PAT ครั้งที่ 2/2557 , เคลียริ่งเฮาส์เอเชียศึกษา , ไวรัสอีโบลา , อักษร ศิลปากร , วันโกหก , บันทึกความดี , Portfolioสมุดพกความดี , บริจาคโลหิตวันจักรี , โปรแกรมสร้างแฟ้มสะสมผลงาน , วันอาสาฬหบูชา , ประกาศผล GAT/PAT 57 , สทศ. , Admission 57 , วันภาษาไทยแห่งชาติ ,  , วันแม่แห่งชาติ , วันวิสาขบูชา , วันงดสูบบุหรี่โลก , ประกาศผลรับตรงโควตา 28 จังหวัด ม.ศิลปากรประกาศผลรับตรง ม.ธรรมศาสตร์ ,  U-NET , ประกาศผลจุฬา , กฏอัยการศึก , รัฐประหาร , วาไรตี้ , ประกาศผล , เลิกบุหรี่ , ยืนยันสิทธิ์ , เคลียริ่งเฮ้าส์ , วันสุนทรภู่ , หย่า , รับน้อง , วันวิทยาศาสตร์แห่งชาติณเดชน์