รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย หลายฉบับกำหนดให้มีวุฒิสภา หรือสภาสูงควบคู่กับสภาผู้แทนราษฎร คือ

รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ.2489
รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ. 2490
รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ. 2492
รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ. 2511
รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ. 2517
รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ. 2521
รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ. 2534
รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ. 2540

อนึ่ง สำหรับรัฐธรรมนูญฯ พ.ศ. 2489 เรียกสภาสูงว่า “พฤฒิสภา” ส่วนฉบับอื่น ๆ เรียก “วุฒิสภา”

การกำหนดให้มีสภาสูงหรือวุฒิสภานั้นโดยหลักการก็เพื่อให้มีการ “กลั่นกรอง” งานของสภาล่างหรือสภาผู้แทนราษฎรให้เป็นไปด้วยความประณีตและรอบคออบ เพื่อวัตถุประสงค์ดังกล่าวสภาสูงจึงต้องประกอบด้วยสมาชิกผู้ทรงคุณวุฒิสูง มีประสบการณ์มาก อย่างไรก็ตามในอดีตวุฒิสภามักถูกมองว่าเป็นเครื่องมือของฝ่ายบริหารหรือพลังของรัฐบาลที่จะถ่างดุลกับพลังของสภาผู้แทนราษฎร ทั้งนี้เพราะรัฐธรรมนูญที่กำหนดให้มีวุฒิสภา มักจะกำหนดให้นายกรัฐมนตรีเป็นผู้มีอำนาจหน้าที่ในการเสนอชื่อผู้ที่สมควรได้รับการแต่งตั้งให้เป็นสมาชิกวุฒิสภาผู้ที่ได้รับการแต่งตั้งจึงเป็นผู้ที่นายกรัฐมนตรีไว้วางใจ และสมาชิกวุฒิสภาที่ได้รับการเสนอชื่อแต่งตั้งก็ย่อมกริ่งเกรง และเอื้ออำนวยประโยชน์แก่นายกรัฐมนตรีผู้เสนอแต่งตั้งตนในกิจการอันควร จะมีเพียงรัฐธรรมนูญฯ 2489 เท่านั้นที่กำหนดไว้ในบทเฉพาะกาลให้สมาชิกสภาผู้แทนในขณะนั้นเป็นผู้เลือกตั้งวุฒิสภาสมาชิก และรัฐธรรมนูญฯ 2492 กำหนดให้ประธานองคมนตรีเป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการ

ส.ว. คือสมาชิกรัฐสภาประเภทหนึ่ง รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน (2540) กำหนดให้สมาชิกรัฐสภามี ๒ ประเภท คือ ส.ส. และ ส.ว. ซึ่งสมาชิกทั้ง ๒ ประเภทมาจากการเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชน โดยใช้เขตจังหวัดเป็นเขตเลือก ตั้ง ผู้มีสิทธิเลือกตั้งออกเสียงลงคะแนนเลือกตั้งผู้สมัครในเขตเลือกตั้งนั้นได้ 1 คน จังหวัดใด มี ส.ว. ได้มากกว่า 1 คน ให้ผู้สมัครที่ได้คะแนนสูงสุด เรียงตามลำดับจนครบจำนวน ส.ว. ที่พึงมีในจังหวัดนั้น เพื่อทำหน้าที่นิติบัญญัติ และตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ ตลอดจนการพิจารณาเรื่องต่าง ๆ ตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ ส.ว. มีวาระการดำรงตำแหน่ง ๖ ปี และไม่สามารถเป็น ส.ว. ๒ สมัยติดต่อกันได้

- - - - - - - - - - - - - - - -