ประวัติศาสตร์ไทย

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงมีพระราชดำรัสแก่คณะบุคคลที่มาเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ถวายพระพรชัยมงคล เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา เนื้อหาตอนหนึ่งเป็นเรื่องของวิชาประวัติศาสตร์ ที่เราละเลย หลงลืมกันมานาน กระแสพระราชดำรัสดังกล่าว เป็นพระราชดำรัสที่มีค่ามากครับ

คนไทยในช่วงสามสิบปีมานี้ เติบโตมาพร้อมกับการเรียนการสอนแบบตะวันตก ถึงจะเป็นโรงเรียนไทย แต่ด้วยกระแสตะวันตก ทำให้การจัดการเรียนการสอนในโรงเรียน รวมทั้งเนื้อหาสาระวิชาต่างๆที่เรียนส่วนมากเป็นตำราและแนวคิดแนวทางแบบตะวันตก ประกอบกับกระแสสังคมส่งเสริมให้คนไทยหลงปลื้มไปกับค่านิยมและวัฒนธรรมตะวันตก ส่วนหนึ่งก็มาจากอิทธิพลของนักร้อง ดารา ในหนังจากฮอลลีวูด ทำให้เด็กไทยเราในช่วงเวลาที่ผ่านมา ลืมความเป็นไทยกันไปหมด

เราใส่ยีนส์ลีวายส์ จากซานฟรานซิสโก ดื่มโค๊ก ทานแมกโดแนล และร้องเพลงฮอตฮิตจากอันดับเพลงฮิต ของอเมริกัน วัยรุ่นอเมริกากลายเป็นต้นแบบของเด็กไทย ตอนนี้บ้านเราเลยมีเทศกาลวันแห่งความรัก ฮาโลวีน เรามีเด็กแร็บ แก๊งค์แข่งรถและสารพัดที่เลียนแบบตะวันตก ทุกวันนี้สื่อของไทย ทั้งหนังสือพิมพ์และทีวี มีส่วนอย่างมากที่ช่วยเร่งให้พวกเรากลายเป็น คนไทยใจฝรั่ง วันฮาโลวีนสื่อก็ประโคม ทีวีก็มีรายการ ความเป็นมาของวันแห่งความรัก หนังสือพิมพ์ทุกฉบับ ทีวีทุกช่องพูดถึงเรื่องราวเหล่านี้อย่างภูมิอกภูมิใจว่าเป็นเรื่องทันสมัย (คนไทยทุกวันนี้รู้จักวาเลนไทน์มากกว่ามาฆะบูชา)

นักร้องไทยเกิดเมืองไทย พยายามร้องเพลงภาษาไทยแต่ให้สำเนียงออกเป็นแบบฝรั่งคงคิดว่าคนฟังแล้วมันจะได้รู้ว่าเราน่ะอินเตอร์  นักวิชาการบางคนไปเรียนเมืองนอกมาสามสี่ปี พูดภาษาไทยปนอังกฤษ แหม..ไอ้ความเป็นฝรั่งนี่มันติดต่อง่ายขนาดนั้นเชียว เวลาคิดอะไรไม่ออกก็อ้างถึงความรู้แนวคิดทฤษฎีของฝรั่ง มันจะได้น่าเชื่อถือ

เรามีเด็กเก่งๆมากมาย แข่งขันทางวิชาการฟิสิกส์ ชีวะ เคมี คณิตศาสตร์โอลิมปิค รับรางวัลกันมากมาย ประกวดวงโยธวาทิตชนะระดับโลก แต่น่าเสียดายที่การศึกษาของไทยไม่สามารถทำให้คนไทย มีความรักและภูมิใจในความเป็นคนไทย ประเทศต่างๆ ที่เขาสร้างชาติ จนร่ำจนรวยเพราะ เขาสอนให้ลูกหลานมีความรักชาติ รักวัฒนธรรมของเขาสองร้อยกว่าปีที่อเมริกาประกาศอิสรภาพจากอังกฤษ ดังนั้นอเมริกาจึง เป็นประเทศที่มีประวัติศาสตร์ น้อยมาก คนอเมริกันจึงพยายามสร้างประวัติศาสตร์ โดยการจดบันทึกสถิติเรื่องราวของชาติตน เขาพยายามสร้างให้คนของเขาภูมิใจในประเทศ และภูมิใจที่เป็นอเมริกัน

ประเทศญี่ปุ่น เป็นประเทศที่รวยที่สุดในเอเซีย ทั้งๆที่ดูแล้วไม่น่าจะเป็นไปได้ พื้นที่ประเทศญี่ปุ่นเล็กมาก เจ็ดสิบเปอร์เซนต์ของพื้นที่ไม่สามารถทำการเพาะปลูกหรืออยู่อาศัยได้ ในขณะที่มีประชากรกว่าร้อยล้านคน คนญี่ปุ่นอยู่กันอย่างแออัด และที่สำคัญญี่ปุ่นเป็นประเทศที่แพ้สงครามโลกทั้งสองครั้ง คนญี่ปุ่นต้องทำงานใช้หนี้ชาติต่างๆมากมาย

แล้วอะไรทำให้ญี่ปุ่นพัฒนามาได้จนถึงวันนี้

คนญี่ปุ่นรักชาติครับ

ไม่ใช่รักชาติเฉพาะเวลาเคารพธงชาติ หรือเวลาเชียร์กีฬา เหมือนอย่างคนในบางประเทศ

แต่ความรักชาติและภูมิใจในความเป็นญี่ปุ่นฝังเข้าไปตัวเขา

ในรถไฟใต้ดิน ผมเห็นเด็กญี่ปุ่นใส่เสื้อทีมโปรด เด็กเขาไปเชียร์ทีมฟุตบอลท้องถิ่นของเขาครับ ในขณะที่คนไทย เด็กไทยเชียร์ทีมแมนยู ลิเวอร์พูล พวกเรารู้จักนักฟุตบอลอังกฤษมากกว่านักฟุตบอลชาติตนเอง

ผมแปลกใจมากที่เห็นร้านไอศครีมทัองถิ่น ที่โอซาก้า มีเด็กวัยรุ่นนั่งทานกันเยอะแยะในขณะที่ร้านตรงข้ามเป็นร้านดังจากอเมริกา อย่าง BUD’S  Swensen’s

เคยถามเด็กญี่ปุ่นที่นั่งทานไอศครีมท้องถิ่นว่าทำไมเขานิยมที่ร้านนี้กันมากกว่า ราคาถูกกว่าไหม ไม่หรอกครับ แต่เขาทานที่นี่เพราะมันเป็น ของญี่ปุ่น

เพื่อนชาวญี่ปุ่นพาไปเดินซื้อของที่ตลาด เขาซื้อมีดของญี่ปุ่น ผมถามว่าทำไมไม่ซื้อของสวิสต์ล่ะเห็นราคาก็เท่าๆกัน คำตอบของเขาคือ เขาซื้อเพราะมันเป็นของญี่ปุ่น

คนญี่ปุ่นไม่มาเสียเวลาเปรียบเทียบอะไรมากมาย ในด้านคุณภาพหรือราคา แต่เขาถูมิใจในความเป็นญี่ปุ่น และนั่นทำให้เขาซื้อของในประเทศเขา เขารักชาติครับ คงจะมีรัฐบาลเดียวในโลก ที่ออกประกาศ ขอความร่วมมือจากประชาชน ขอให้ใช้ของต่างประเทศกันบ้างเพราะประเทศไหนก็ตามที่ทำมาค้าขายกับญี่ปุ่นจะเสียดุลการค้า แทบทุกประเทศ จนเขาจะเลิกค้าขายกับญี่ปุ่นเพราะคนญี่ปุ่นไม่ใช้”ของนอก”กันครับ

คิดถึงเรื่องราวของชาวญี่ปุ่นแล้วหันมามองสังคมไทยเรา หดหู่นะครับเด็กไทย เห่ออะไรก็ตามที่เป็น ของนอก พวกเราเชื่อฝังใจ ว่าของนอกดีกว่าของไทย เสื้อผ้า แฟชั่น ของใช้ ของกิน สินค้า อะไรก็ตามขอให้เป็นของนอก ถูกใจเด็กไทย อะไรที่เป็นของท้องถิ่นมันดู เชย หน้าตาเหมือนฝรั่ง  จะดูดีมาก พูดจาเหมือนฝรั่ง จะน่าเลื่อมใส

ระยะหลังๆญี่ปุ่นเกาหลีเริ่มใช้กระแสวัฒนธรรมเข้ามาแย่งชิงเด็กเราครับ แฟชั่นญี่ปุ่นเริ่มได้รับความนิยม หนังเกาหลี ดาราเกาหลี เริ่มได้รับการยอมรับ สิ่งที่ตามมา สินค้าญี่ปุ่น เกาหลี ก็ขายได้ขายดี เด็กไทยเราก็เริ่มทำผมย้อมสีให้เป็นเกาหลี เป็นญี่ปุ่น เราไม่มีอะไรให้ภูมิใจกันจริงๆครับ

ผมไปซื้อยา เภสัชกรหยิบยามาแล้วบอกราคา 190บาท ผมถามว่าทำไมแพง เขาบอกว่า “เพราะมันเป็นของนอก” จะเอาราคาถูกก็มีแต่เป็นของไทยนะ ราคา 30บาท ผมถามว่าแล้วยานี่ต่างกันไหม เขาบอกว่า  ของนอกก็ต้องดีกว่าสิครับ  ฟังแล้ว  เศร้าใจเขาเป็นคนไทย เรียนจบเภสัชศาสตร์มหาวิทยาลัยของรัฐ ใช้เวลาห้าปี ในการเรียนและที่แน่นอนคือเขาใช้เงินภาษีประชาชนที่รัฐต้องอุดหนุน ไปคนละหลายแสนบาท เพราะถ้าให้จ่ายเงินค่าเรียนเภสัชกันจริงๆนิสิตนักศึกษาต้องจ่ายไม่น้อยกว่าหน่วยกิตละหมื่นบาท แต่ที่เรียนมาจนจบเขาจ่ายค่าเรียนหน่วยกิตละไม่กี่ร้อยบาทคนที่ใช้เงินภาษีอากรเรียนจนจบ แต่กลับไม่ใช้ความรู้ ความสามารถมาช่วยชาติ ช่วยแผ่นดิน แทนที่จะให้ใช้ผลวิจัย ใช้รายงานมาเสนอข้อมูลที่เป็นจริง กลับใช้ ค่านิยม ของนอก มาตัดสินอะไรที่ไม่เกิดประโยชน์กับประเทศเรา

น่าสงสารบัณฑิตที่จบการศึกษาแล้วกลายมาเป็นเครื่องมือต่างชาติทำร้ายประเทศตนเองเราจะภูมิใจในความเป็นไทย ได้อย่างไรครับในเมื่อสิ่งแวดล้อมรอบๆ ตัวเรา เป็นอย่างนี้ผมถึงมีความสุขที่ได้ยินหลายหน่วยงานออกมาขานรับ เรื่องวิชาประวัติศาสตร์ อย่างน้อยก็จะได้มีส่วนให้คนไทยรู้ตัว ว่าเราเป็นใคร ก็หวังว่าการเรียนรู้เรื่องราวของเราจะส่งผลดีในอนาคต ต่อไปถึงใครจะเรียนจบเมืองนอก แต่งตัวแร็บ ย้อมผมทอง แต่พวกเราก็จะมีสำนึกในความเป็นคนไทย เราจะมีคนที่รักชาติ และไม่ทรยศต่อแผ่นดิน

การเรียนการสอนประวัติศาสตร์ต้องไม่เป็นเพียงแค่การให้เด็กท่องจำบันทึกเรื่องราวที่ผ่านมา แทนที่จะให้จดจำ แต่ควรใช้ประวัติศาสตร์ เป็นเครื่องมือในการสร้างสำนึก สร้างความภูมิใจ ในชาติและนำความล้มเหลวในอดีต ของชาติในช่วงต่างๆมาเป็นบทเรียน มาเป็นหลักในการคิด และพัฒนาชีวิตข้อสอบวิชานี้ต้องไม่ใช่การท่องจำแล้วนำไปสอบควรให้เด็กเปิดหนังสือในการสอบวิชานี้ รวมถึงจัดแนวทางการวัดผลที่หลากหลาย เช่นการหาข้อมูลและนำเสนอ เรื่องราวต่างๆ จะมีส่วนให้ผู้เรียนสนุกและสนใจใฝ่รู้ในวิชานี้

วิชาประวัติศาสตร์ควรทันสมัย กระตุ้นให้เด็กค้นคว้าหาเหตุผล

-  ทำไมภาคใต้ของเราถึงมีการวางระเบิด

-  การชุมนุมเรียกร้องประชาธิปไตยในอดีตมีความเป็นมาอย่างไร เกิดผลอะไร และเชื่อมโยงกับสถานการณ์ปัจจุบันในด้านไหน

-  กรุงเทพฯในอดีต ได้ชื่อว่าเป็นเวนิช ตะวันออก จริงหรือไม่ ทำไมคลองหายไป

ฯลฯ

การที่เด็กได้ค้นคว้า ได้เห็นข้อมูลเรื่องราว เด็กได้เห็นภาพ ต่างๆที่ผ่านมา น่าจะมีผลให้เขาซึมซาบความเป็นไทย

ก็หวังว่า ประวัติศาสตร์ จะเป็นหนึ่งในตัวช่วยให้คนไทยมีสำนึกในความเป็นไทย