ความหมาย

• วิเคราะห์ หมายถึง ใคร่ครวญ แยกออกเป็นส่วนๆ
• การฟังเชิงวิเคราะห์ หมายถึง การฟังสารด้วยความเอาใจใส่ พิจารณาแยกแยะสารออกเป็นส่วนๆ อย่างถี่ถ้วน เพื่อให้เข้าใจในหลายแง่หลายมุม อันเป็นแนวทางไปสู่ความคิดและข้อสรุป
• วิจารณ์ หมายถึง ให้คำตัดสินสิ่งที่เป็นศิลปกรรมิหรือวรรณกรรม โดยมีความรู้เชื่อถือได้ ว่ามีความงามไพเราะดีอย่างไร หรือมีข้อขาดตกบกพร่องอย่างไร,การติ - ชม

ประโยชน์

1. เพื่อแยกแยะว่าสารใดเป็นข้อเท็จจริง สารใดเป็นข้อคิดเห็น
2. กระตุ้นให้ผู้ฟังเกิดความคิดและทัศนะที่กว้างไกล
3. ไม่ทำให้ผู้ฟังตกเป็นเหยื่อของโฆษณาชวนเชื่อ
4. รู่จักประเมินค่าเรื่องที่ฟังด้วยความรอบคอบ

กระบวนการฟังเพื่อวิเคราะห์

1. ฟังอย่างละเอียด ตั้งแต่ต้นจนจบ
2. แยกข้อเท็จจริงกับข้อคิดเห็นออกจากกัน
3. ใช้ความรู้ และประสบการณ์ แยกแยะส่วนที่ดี และส่วนที่บกพร่อง อย่างมีเหตุผล
4. เมื่อฟังจบต้องบอกได้ว่าเรื่องที่ฟังมีคุณค่าอย่างไร

กระบวนการฟังเพื่อวิจารณ์

1. แยกแยะข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็นจากเรื่องที่ฟัง
2. ประเมินค่า ความเชื่อถือได้ของข้อมูลว่าเป็นความจริง
3. แสดงปฏิกิริยาต่อเรื่องที่ฟัง เช่น การมีความประทับใจต่อเรื่องที่ฟัง
4. การนำไปใช้ เช่นนำความรู้ที่ได้ไปประยุกต์ใช้หรือพัฒนา