วรรณกรรมท้องถิ่น

ลบ แก้ไข

จังหวัดแพร่เคยเป็นเมืองโบราณที่สำคัญเมืองหนึ่งของล้านนา ปัจจุบันจังหวัดแพร่ยังคงปรากฎมีวรรณกรรมอันเป็นผลผลิตจากภูมิปัญญาของชาวเมืองแพร่ชั้นชนต่าง ๆ ในอดีต ทั้งวรรณกรรมที่บอกเล่าสืบทอดต่อกันมาด้วยวาจาหรือที่เรียกว่า “ วรรณกรรมมุขปาฐะ ” และวรรณกรรมที่บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรด้วยภาษาไทยถิ่นและภาษาบาลี โดยใช้อักษรที่นิยมใช้ในท้องถิ่น เรียกว่า “ วรรณกรรมลายลักษณ์ ” ซึ่งล้วนแต่สะท้อนให้รับรู้ถึงความคิดและภูมิปัญญาที่อยู่เบื้องหลังของวรรณกรรม การศึกษาวรรณกรรมท้องถิ่นจังหวัดแพร่ จึงช่วยให้เข้าใจภูมิปัญญาดั้งเดิมของคนเมืองแพร่ได้เป็นอย่างดี ในที่นี้ผู้เขียนได้มุ่งแนะนำถึงแหล่งศึกษาค้นคว้าข้อมูลวรรณกรรมท้องถิ่นประเภทวรรณกรรมลายลักษณ์ไว้พอสังเขปเท่านั้น อย่างไรก็ตาม ผู้ที่สนใจวรรณกรรมประเภทมุขปาฐะ เช่น นิทาน สำนวน คำพังเพย สุภาษิต ปริศนาคำทาย เพลงกล่อมเด็ก เพลงประกอบการเล่น เพลงพื้นบ้าน ฯลฯ ก็สามารถรวบรวมข้อมูลได้จากวิทยากรในหมู่บ้านต่าง ๆ ในเขตจังหวัดแพร่ซึ่งต้องใช้ความพยายามพอสมควร วรรณกรรมลายลักษณ์ของจังหวัดแพร่นั้น ปรากฎหลักฐานตกทอดมาเป็นจำนวนไม่น้อยจึงเป็นที่ยอมรับของบรรดาผู้ที่สนใจทางด้านวรรณกรรมท้องถิ่นว่าจังหวัดแพร่เป็นแหล่งข้อมูลที่สำคัญของวรรณกรรมท้องถิ่นประเภทลายลักษณ์แห่งหนึ่ง โดยเฉพาะที่หอธรรมวัดสูงเม่น อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่ เป็นแหล่งเก็บรักษาวรรณกรรมและคัมภีร์พระไตรปิฎกล้ำค่า ซึ่งบันทึกด้วยอักษรธรรมล้านนาเป็นส่วนใหญ่ วรรณกรรมที่วัดสูงเม่นจึงเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีความสำคัญยิ่งเเห่งหนึ่งของประเทศไทย นอกจากนี้วัดหลวง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ นับเป็นแหล่งอนุรักษ์วรรณกรรมเก่าแก่ของชนชั้นสูงของเมืองแพร่ในอดีต ที่ปรากฏหลักฐานทางโบราณคดี ประวัติศาสตร์ และจารึกวิทยาที่ล้ำค่ายิ่งรูปแบบของวรรณกรรมลายลักษณ์ในจังหวัดแพร่นั้นเป็นวรรณกรรมบันทึกไว้บนวัสดุประเภทต่าง ๆ เช่น ศิลา แผ่นไม้ ฐานพระพุทธรูป ใบลาน พับสา งาช้าง โดยเฉพาะอักษรฝักขามอักษรธรรมล้านนา ( ตัวเมือง ) อักษรขอม และบางส่วนเป็นวรรณกรรมที่บันทึกด้วย อักษรพม่า และอักษรมอญ แหล่งศึกษาและค้นคว้าข้อมูลวรรณกรรมท้องถิ่นประเภทวรรรรกรรมลายลักษณ์ส่วนใหญ่คือ หอธรรม และ “ หีดธรรม ” หรือตู้พระไตรปิฎกตามวัดต่าง ๆ เช่น ที่วัดพระบาทมิ่งเมืองวรวิหาร วัดศรีชุม วัดเหมืองหม้อ วัดจอมสวรรค์ วัดหลวง วัดพระหลวง และวัดสูงเม่น เป็นต้น ในที่นี้ ขอแนะนำแหล่งศึกษาและค้นคว้าวรรณกรรมลายลักษณ์ที่สำคัญของจังหวัดแพร่แห่งหนึ่งคือ ที่ วัดหลวง ตำบลในเวียง อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่ เพื่อเป็นแนวทางการสำรวจและ ค้นคว้าทางภาษาและวัฒนธรรมเบื้องต้น วัดหลวงเป็นที่ตั้งของพิพิธภัณฑ์เมืองแพร่ ซึ่งได้เก็บรักษาวรรณกรรมท้องถิ่นประเภท วรรณกรรมลายลักษณ์อักษรไว้ในหอธรรม มีคัมภีร์โบราณจำนวนถึง ๕,๐๐๐ เล่ม และที่อาคารพิพิธภัณฑ์เมืองแพร่ก็ได้จัดแสดงนิทรรศการเกี่ยวกับวรรณกรรมท้องถิ่น และเก็บรักษาศิลาจารึก และจารึกฐานพระพุทธรูปไว้เป็นจำนวนมาก วรรณกรรมที่วัดหลวงอาจจำแนกเป็นประเภทต่าง ๆ ดังนี้ วรรณกรรมพิธีกรรม วรรณกรรมประเภทนี้มักปรากฏในรูปแบบของจารึก เช่น จารึกฐาน พระพุทธรูปพระมิ่งเมือง ( พ.ศ. ๒๐๓๙ ) , ศิลาจารึกวัดบุพาราม ( พ.ศ. ๒๐๗๒ ), จารึกฐานพระพุทธรูปพระเจ้าแสนทอง ( พ.ศ. ๒๐๕๗ ) , ศิลาจารึกหลวงมหาราช ( พ.ศ.๒๔๑๖ ) , จารึกฐานพระพุทธรูปไม้แกะสลัก ( พุทธศตวรรษที่ ๒๕ ) วรรณกรรมตำนาน เช่น ตำนาน ๑๕ ราชวงศ์ ( พื้นเมืองเชียงใหม่ ) , ตำนานเมืองเชียงใหม่, ตำนานพระยาอินทร์ , ตำนานพระธาตุเจดีย์ ฯลฯ วรรณกรรมกฎหมาย เช่น กฎหมายลักษณะพิจารณาใหม่ วรรณกรรมตำรา เช่น ตำราฤกษ์ยาม ตำรายา วรรณกรรมคำสอน เช่น วรรณกรรมสุภาษิต วรรณกรรมในนอก วรรณกรรมชาดก เช่น สุวรรณเห็นคำ สุวรรณเต่าคำ กำพร้าบัวตอง ช้างฉทันต์ วรรณกรรมเบ็ดเตล็ด เช่น คำเรียกขวัญข้าว คำเรียกขวัญช้างพรปีใหม่ ฯลฯเท่าที่กล่าวมาคงพอจะเป็นแนวทางที่ทำให้มองเห็นแหล่งสำรวจค้นคว้า ตลอดทั้งเนื้อหาสาระอย่างกว้าง ๆ ของวรรณกรรมท้องถิ่นจังหวัดแพร่ ซึ่งจะเป็นประโยชน์สำหรับผู้ที่สนใจและมุ่งแสวงหาคลังทางภูมิปัญญาอันเปี่ยมค่าทางภาษาและวัฒนธรรมของจังหวัดแพร่ต่อไป **************

เอกสารอ้างอิง โครงการอนุรักษ์คัมภีร์ใบลานล้านนา คู่มือการใช้บัตรข้อมูลคัมภีร์ใบลาน ปั๊บสา สมุดข่อย และเอกสารโบราณอื่น ๆ , ๒๕๓๑. ( อัดสำเนา ) ประวัติ วัดหลวง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ . ม.ป.ท., ม.ป.ป. การสัมภาษณ์ ธรรมานุรักษ์ , พระครู . เจ้าอาวาส วัดสูงเม่น ตำบลสูงเม่น อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่ , สัมภาษณ์ ๒๓ สิงหาคม ๒๕๓๙ . วิจิตรธรรมาภรณ์ , พระครู , เจ้าอาวาส วัดหลวง ตำบลในเวียง อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่ สัมภาษณ์ ๑๖ ตุลาคม ๒๕๓๘ .โดย : นาย มณเฑียร ผาทอง, โรงเรียนสูงเม่นชนูปถัมภ์ อ.สูงเม่น จ.แพร่

 




โดย lovethai504 ดูบทความของฉันทั้งหมดที่นี่
วันที่ 17 ก.ย. 51 14:04 น.
เนื้อหานี้เปิดอ่านแล้ว 49,999 ครั้ง


ความคิดเห็นทั้งหมด (เปิดดู 49,999 ครั้ง ตอบ 1 ครั้ง)

ลบ แจ้งลบ
โดย Chutima Kraikroan
IP : 202.29.235.***
ไม่เหนมีวิธีการอนุรักษ์วรรณกรรมท้องถิ่นเรย

แสดงความคิดเห็นของท่านที่นี่


เรื่องที่เกี่ยวข้อง

เรื่องล่าสุด




advertisement