รัฐธรรมนูญกับการปกครองระบอบประชาธิปไตย

ลบ แก้ไข

รัฐธรรมนูญกับการปกครองระบอบประชาธิปไตย

มนุษย์เราไม่ว่าจะเป็นชนเชื้อชาติศาสนาใดเมื่อรวมกันอยู่ในสังคมจะต้องมีกฎเกณฑ์ มีกติกา ระเบียบวัฒนธรรมและประเพณีของแต่ละสังคมเป็นเครื่องยึดถือปฏิบัติ เพื่อให้สังคมมีระเบียบ ทำให้เกิดความสงบเรียบร้อยและอยู่อย่างสันติสุข ซึ่งกฎเกณฑ์หรือกติกาของสังคมดังกล่าวได้แก่รัฐธรรมนูญและกฎหมายต่าง ๆ ที่ใช้บังคับอยู่ในสังคมนั่นเอง

ประเทศไทยมีรัฐธรรมนูญใช้บังคับและถือเป็นกฎหมายสูงสุดในการปกครองประเทศในระบอบประชาธิปไตยระบบรัฐสภาโดยมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข นับแต่ได้มีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พุทธศักราช ๒๔๗๕ เป็นต้นมา รูปแบบการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข พระมหากษัตริย์ทรงใช้อำนาจนิติบัญญัติทางรัฐสภา ทรงใช้อำนาจบริหารทางคณะรัฐมนตรีและทรงใช้อำนาจตุลาการทางศาล

ประชาธิปไตย หมายถึง การมีรัฐบาลของประชาชน โดยประชาชนและเพื่อประชาชน คือต้องเป็นการปกครองประชาชนเป็นใหญ่ ในฐานะเป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตย ประชาธิปไตยเป็นรูปแบบการปกครองซึ่งอำนาจอธิปไตยอยู่กับประชาชน และโดยประชาชนที่เป็นเสรีชนทั้งหมด ทั้งโดยทางอ้อมและทางตรง
หลังจากมีการเปลี่ยนแปลงการปกครองโดยมีรัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุด เมื่อวันที่ ๒๔ มิถุนายน ๒๔๗๕ ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงยกอำนาจสิทธิขาดในการปกครองประเทศให้แก่ประชาชนและเมื่อวันที่ ๒ มีนาคม ๒๔๗๗ ทรงมีพระราชหัตถเลขาสละราชสมบัติมีข้อความว่า “ข้าพเจ้ามีความเต็มใจที่จะสละอำนาจของข้าพเจ้าอยู่แต่เดิม ให้กับราษฎรทั่วไป แต่ข้าพเจ้าไม่ยินยอมยกอำนาจทั้งหลายให้แก่ผู้ใด คณะใดโดยเฉพาะเพื่อใช้อำนาจนั้นโดยสิทธิขาดและโดยไม่ฟังเสียงจริงของประชาราษฎร์” ดังนั้นอำนาจสิทธิขาดจึงตกอยู่ในมือของประชาชน โดยชอบธรรมถูกต้องและประชาชนไม่มีสิทธิจะยกอำนาจนี้ให้ผู้ใดต่อไป
รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ บทบัญญัติใดของกฎหมาย กฎหรือข้อบังคับขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญนี้ บทบัญญัติเป็นอันใช้บังคับมิได้ ถ้ามองว่าเป็นกฎหมายรัฐธรรมนูญก็เป็นกฎหมายที่กำหนดโครงสร้าง กลไก พื้นฐานของประเทศและคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนซึ่งเป็นหัวใจของการปกครอง รัฐธรรมนูญก็เป็นกฎหมายแม่บทของกฎหมายทั้งปวง จึงมีผู้คิดว่ามีฐานะเป็นกฎหมายสูงสุด ความสูงสุดของรัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดเพราะ
- หมายอื่นใดในระบบกฎหมาย จะขัดแย้งหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญมิได้
- การแก้ไขเพิ่มเติมกระทำได้โดยยาก โดยวิธีการพิเศษยิ่งกว่าการแก้ไขกฎหมายอื่น

เหตุผลที่ถือว่ารัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุด เพราะ
๑. เป็นสัญญาประชาคมที่สมาชิกในสังคมทุกคนร่วมตกลงสร้างขึ้นมาเป็นกฎเกณฑ์ ในการปกครองสังคมนั้น ๆ รัฐธรรมนูญจึงต้องอยู่เหนือทุกส่วนของสังคม ทุกฝ่ายต้องเคารพและปฏิบัติตาม
๒. กระบวนการในการจัดทำรัฐธรรมนูญ ต่างไปจากกฎหมายทั่วไปที่ตราโดยรัฐสภา การจัดทำรัฐธรรมนูญจะมีกระบวนการพิเศษ เปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าไปมีส่วนร่วม ไม่ทางตรงก็ทางอ้อม เช่นประชาชนมีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นในการร่างรัฐธรรมนูญ หรือมีส่วนลงประชามติให้ความยินยอม ดังนั้นรัฐธรรมนูญฉบับเก่า ๆ ของไทยที่เขียนโดยคณะบุคคลเพียงไม่กี่คนจึงขาดความชอบธรรมและไม่ได้รับการยอมรับ
๓. รัฐธรรมนูญจัดตั้งองค์กรทางการเมืองขึ้น และจัดแบ่งการใช้อำนาจอธิปไตย อีกทั้งยังรับรองและคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของบุคคล กำหนดขอบเขตในการจำกัดสิทธิเสรีภาพของบุคคลดังมีคำกล่าวว่า สังคมใดไม่มีการประกันสิทธิเสรีภาพของประชาชน และไม่มีการแบ่งแยกการใช้อำนาจอธิปไตย สังคมนั้นไม่มีรัฐธรรมนูญ

เนื่องจากฐานะของความเป็นกฎหมายสูงสุดของรัฐธรรมนูญ เป็นผลให้กฎหมายอื่นไม่สามารถบัญญัติให้ขัดแย้งกับรัฐธรรมนูญได้ ทำให้ต้องมีระบบควบคุมมิให้กฎหมายใด ๆ มาขัดกับรัฐธรรมนูญได้จึงต้องมีการตรวจสอบโดยองค์กรที่เรียกว่า ศาลรัฐธรรมนูญ

แต่อย่างไรก็ตามการปกครองระบอบประชาธิปไตยโดยมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข เป็นหลักการปกครองของไทยว่า “ประมุข” คือ พระมหากษัตริย์ จะเปลี่ยนเป็นบุคคลอื่นไม่ได้ แต่พระมหากษัตริย์ทรงอยู่ภายใต้ธรรมนูญ ทรงใช้อำนาจอธิปไตยผ่านตัวแทน คือ รัฐสภา คณะรัฐมนตรีและศาล ต่างกับระบอบสมบูรณาญาสิทธิราช ซึ่งเคยใช้ปกครองประเทศไทยก่อน วันที่ ๒๔ มิถุนายน ๒๔๗๕ พระมหากษัตริย์ทรงมีพระราชอำนาจเด็ดขาดในการปกครองแผ่นดิน ฐานะของพระมหากษัตริย์จึงอยู่เหนือกฎหมายเพราะทรงเป็นผู้บัญญัติกฎหมาย ทรงเป็นผู้บังคับใช้กฎหมายและวินิจฉัยอรรถคดี เรียกได้ว่าใช้อำนาจอธิปไตยด้วยพระองค์เอง ประชาชนอยู่ในฐานะผู้ปฏิบัติตามพระราชโองการ จะละเมิดฝ่าฝืนมิได้ ตำแหน่งชนชั้นปกครอง (ข้าราชการ) ทั้งหมดพระมหากษัตริย์ก็ทรงเป็นผู้แต่งตั้งและถอดถอนตามพระราชอัธยาศัย

วัฒนธรรมทางการเมืองเป็นอีกวิถีชีวิตหนึ่งของประชาชนชาวไทย ดังที่ได้กล่าวแล้วข้างต้นว่ากฎเกณฑ์การดำเนินชีวิตของมนุษย์นอกเหนือจากขนบธรรมเนียมประเพณีที่สืบทอดจากบรรพบุรุษแล้ว ระเบียบวินัย กฎเกณฑ์ทางสังคม ก็เป็นปัจจัยสำคัญซึ่งถือว่าเป็นวัฒนธรรมที่จะต้องยึดถือปฏิบัติสืบทอดไปสู่รุ่นลูกรุ่นหลาน เพราะกฎระเบียบจะเป็นตัวควบคุมให้วัฒนธรรมการดำเนินชีวิตอยู่ในกรอบและทิศทางที่ดีงาม ฉะนั้นจึงได้กำหนด“รัฐธรรมนูญ” เป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ และได้กำหนดให้วันที่ ๑๐ ธันวาคม ของทุกปีเป็น “วันรัฐธรรมนูญ” และเป็นวันหยุดราชการ

เอกสารอ้างอิง - หนังสือประชาธิปไตยและรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน(ศาสตราจารย์ ดร. อมร รักษาสัตย์)

แหล่งที่มา หนังสือประชาธิปไตยและรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน

 




โดย wonder ดูบทความของฉันทั้งหมดที่นี่
วันที่ 12 ก.ย. 52 16:54 น.
เนื้อหานี้เปิดอ่านแล้ว 33,046 ครั้ง


ความคิดเห็นทั้งหมด (เปิดดู 33,046 ครั้ง ตอบ 0 ครั้ง)

แสดงความคิดเห็นของท่านที่นี่


เรื่องที่เกี่ยวข้อง

เรื่องล่าสุด




advertisement